Giữa năm 2014, cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã xuất bản Hồi ký về 4 năm đảm nhiệm cương vị người đứng đầu ngành ngoại giao Hoa Kỳ. Đó là 4 năm khó khăn: Nước Mỹ vật lộn với khủng hoảng kinh tế và nỗ lực tái cấu trúc lại chính sách đối ngoại. Trong cương vị Ngoại trưởng, bà Clinton đã làm một cuộc hành trình đến thăm 112 nước và đi gần 1,6 triệu km nhằm triển khai chính sách đối ngoại.

Trong lời mở đầu, Bà Clinton viết rằng, “Tất cả chúng ta đều phải đối mặt với những sự lựa chọn khó khăn trong cuộc sống. Ta phải điều chỉnh sự cân bằng giữa yêu cầu của công việc và gia đình; chăm sóc một đứa con ốm yếu hoặc bố mẹ già; tìm cách kiếm tiền để đi học đại học; tìm kiếm một công việc tốt, và tìm cách tồn tại khi mất việc; nên kết hôn hay tiếp tục sống độc thân; làm sao để đem lại cho con cái những cơ hội mà chúng ước mơ và xứng đáng có được… Cuộc sống xoay quanh các chọn lựa đó. Các quyết định và cách xử lý chúng tạo nên con người của chúng ta. Với các nhà lãnh đạo quốc gia, điều đó có thể tạo nên sự khác biệt giữa chiến tranh và hòa bình, sự nghèo đói và thịnh vượng”.

Cũng như vậy, “duy trì sự an toàn, thịnh vượng và quyền lực của nước Mỹ đòi hỏi vô số sự lựa chọn, ảnh hưởng bởi sự thiếu thông tin và các khẳng định trái ngược nhau.  Có lẽ ví dụ nổi tiếng nhất trong 4 năm làm Ngoại trưởng của tôi là quyết định của Tổng thống Obama về việc gửi một đội Đặc nhiệm Hải quân (Navy SEALs) vào Pakistan để tiêu diệt Osama bin Laden. Giữa các cố vấn cao cấp của Tổng thống có sự chia rẽ; thông tin tình báo có vẻ khả quan, nhưng không có gì chắc chắn. Khả năng thất bại là rất cao, nếu vậy ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, cuộc chiến với al-Qaeda và quan hệ với Pakistan là rất lớn. Trên hết, tính mạng của những người lính đặc nhiệm dũng cảm đó đang ngàn cân treo sợi tóc. Đó là quyết định dũng cảm nhất mà tôi từng thấy ở một nhà lãnh đạo”.

Cuốn sách này nói về những sự lựa chọn của Hillary Clinton khi làm Ngoại trưởng, cũng như của Tổng thống Obama và các nhà lãnh đạo khác trên thế giới. Một số chương nói về các sự kiện nổi bật; các chương khác đề cập đến những xu hướng sẽ định hình thế giới trong tương lai. Bà Clinton cho biết đã phân chia các chọn lựa và thử thách làm 3 loại: các vấn đề tồn đọng (2 cuộc chiến và khủng hoảng kinh tế toàn cầu…); các nguy cơ mới nổi và các sự kiện không lường trước được (bất ổn ở Trung Đông, căng thẳng ở vùng biển Thái Bình Dương hay các lỗ hổng an ninh mạng…); và các cơ hội được tạo ra bởi một thế giới càng ngày càng gắn kết, với tiềm năng tạo ra cơ sở cho sự thịnh vượng và vị thế lãnh đạo của nước Mỹ trong thế kỉ XXI.

Cựu Ngoại trưởng Mỹ cho biết: “Tôi đã cố gắng định hướng lại chính sách đối ngoại của Mỹ xung quanh cái mà tôi gọi là “quyền lực khôn khéo”.  Để thành công trong thế kỉ XXI, chúng ta phải kết hợp các công cụ truyền thống của chính sách đối ngoại (ngoại giao, viện trợ phát triển và lực lượng quân sự); đồng thời phải kích thích nguồn lực và ý tưởng của khu vực tư nhân, trao sức mạnh cho công dân để họ đối mặt với thử thách và quyết định tương lai của chính họ. Chúng ta phải tận dụng tất cả các thế mạnh của nước Mỹ để xây dựng một thế giới nhiều đối tác hơn đối thủ, nhiều trách nhiệm chung hơn xung đột, nhiều công việc tốt hơn sự nghèo đói, nhiều sự phát đạt hơn những tổn thương đến môi trường”.

Thế kỉ này bắt đầu với những thảm họa: cuộc tấn công 11 tháng 9; cuộc chiến chống khủng bố và cuộc khủng hoảng kinh tế 2008. Cuốn sách dày hơn 600 trang, tác giả muốn giúp mọi người biết được những mục tiêu của nước Mỹ trong những năm đầu của thế kỉ XXI, bên cạnh đó là cách chính quyền Obama đối mặt với những thử thách to lớn trong một thời kì đầy nguy cơ. Mục đích của tác giả là viết cho người Mỹ cũng như mọi người ở khắp nơi đang cố lí giải thế giới thay đổi cực kì nhanh chóng hiện nay; những người muốn tìm hiểu về sự hợp tác hay va chạm giữa các nước, các nhà lãnh đạo và ảnh hưởng của chúng đến cuộc sống của chúng ta: nền kinh tế sụp đổ của Athens, Hy Lạp; cuộc cách mạng ở Cairo, Ai Cập; sự đối đầu căng thẳng về ngoại giao ở St. Petersburg…

Dưới đây là các phần giới thiệu về 5 vấn đề mà người đọc Việt Nam có thể quan tâm hơn cả: (1) Cuộc tranh cử năm 2008 – từ đối thủ thành đối tác; (2) Châu Á – chiến lược xoay trục / tái cân bằng; (3) Mỹ-Trung – cọ sát chiến lược; (4) Châu Âu – gia cố quan hệ với những người bạn lâu năm; (5) Nước Nga: quá trình tái cài đặt quan hệ dang dở (Link http://cssd.vn/gioi-thieu-sach/Hoi-ky-Hillary-Clinton-Hard-Choices–Nhung-lua-chon-kho-khan.htm?page=2)
                                        

Các vấn đề nêu trên được Lê Quang Hưng giới thiệu, phân theo 5 phần để bạn đọc tiện theo dõi. Liên quan đến Việt Nam và Biển Đông được đề cập nhiều ở phần 3 của tư liệu này.
 

Có những điều người ngoài cuộc đã biết tới. Cũng còn nhiều điều chỉ người trong cuộc mới biết và một phần của những điều chưa biết ấy được hé lộ trong cuốn hồi ký của một nhà ngoại giao – nhà chính trị hàng đầu của nước Mỹ. Đó là những điều liên quan đến ngày hôm qua, cũng có những điều liên quan đến hôm nay và ngày mai của các quan hệ của nước Mỹ với thế giới.