HƯỚNG ĐI NÀO CHO VĂN HÓA ĐỌC?
Ai cũng biết đọc sách sẽ đem lại nhiều điều bổ ích, nhưng cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và nhu cầu giải trí, nhiều người nhất là các bạn trẻ đang dần quên mất văn hóa đọc, thậm chí từ bỏ thói quen đọc sách. Làm thế nào để văn hóa đọc được giữ gìn và phát huy trong thời đại bùng nổ thông tin? Để tìm lời đáp cho câu hỏi ấy không chỉ đòi hỏi các cấp, ngành chức năng phải thật sự quan tâm mà bản thân mỗi người cũng cần phải tự nhận thức vấn đề…
Sách tìm… bạn đọc
Cách đây khoảng 20 năm, sách được coi là một vốn quý với mỗi người. Mỗi quyển sách mới được xuất bản đều được mọi người truyền tay nhau đọc và cùng nhau thảo luận, bàn bạc, suy ngẫm. Người ta yêu sách, quý sách và nâng niu sách như một vật báu trong nhà. Việc tiếp cận thế giới qua những thông tin trong sách vẫn là cách thức chủ yếu.
Theo thời gian, cùng với quá trình hội nhập thế giới của đất nước, thị trường sách và thái độ ứng xử với sách của người dân cũng không còn như trước. Sách ngày càng nhiều, phong phú, đa dạng, nhưng điều đáng buồn, tỷ lệ nghịch với nó là sự thờ ơ của mọi người, nhất là giới trẻ. Chị Nguyễn Thị Huyền, nhân viên của một điểm thư viện xã tại huyện Tiên Du, Bắc Ninh, chia sẻ: xã thường xuyên cập nhật các sách, báo mới cho thư viện, nhưng mọi người ít quan tâm đến sách, báo mà chỉ đọc qua mạng internet. Hiện nay, gần như, chỉ còn có những người cao tuổi đã về hưu, có thời gian rảnh rỗi mới đến thư viện đọc sách…
Theo thống kê của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện cả nước có 64 thư viện cấp tỉnh, 587 thư viện cấp huyện và khoảng 10.000 thư viện và tủ sách cơ sở ở xã. Trong hệ thống thư viện, còn phải kể tới 10.000 tủ sách pháp luật ở cấp xã và trên 10.000 điểm bưu điện văn hoá xã, tại các vùng nông thôn Việt Nam đã có khoảng 3 vạn điểm đọc sách báo phục vụ người dân. Qui mô của các thư viện tỉnh và huyện ngày càng được mở rộng về số lượng bản sách, nhân viên phục vụ, trụ sở thư viện và kinh phí hoạt động… Tuy nhiên, bạn đọc của các thư viện chỉ chiếm khoảng 8-10% dân số. Thư viện Quốc gia Việt Nam chỉ có khoảng 30 nghìn bạn đọc thường xuyên/năm, trong khi đó thư viện cấp tỉnh chỉ có khoảng 1- 2 nghìn bạn đọc; cấp huyện khoảng 500- 600 bạn đọc; thư viện/phòng đọc cấp xã khoảng 100 bạn đọc.
Theo số liệu đánh giá của Cục Xuất bản, bình quân mỗi năm, một người Việt Nam đọc được 2,8 cuốn sách và 7,07 tờ báo. Trong khi đó, theo một cuộc thăm dò do Báo Lao động tổ chức, loại sách được đọc nhiều nhất hiện nay vẫn là truyện tranh (60%)…
Rõ ràng, với những con số nói trên, cho chúng ta thấy, văn hóa đọc ở nước ta chưa cao, hay nói cách khác, chúng ta chưa có văn hóa đọc theo đúng nghĩa của nó. Sách bán chạy ở nước ta chỉ là những cuốn giải trí thông thường, còn những cuốn sách hay, kinh điển, lí luận nhiều tập… thì lại không được giới trẻ quan tâm.
Yêu cầu hình thành một chiến lược phát triển văn hoá đọc và các kế hoạch phát triển văn hoá đọc trên bình diện quốc gia đã được đặt ra, nhưng việc triển khai vẫn còn nhiều hạn chế, khó khăn. Bà Ngụy Thị Thủy, Hiệu trưởng trường cấp II của huyện Sơn Dương, Tuyên Quang cho biết: Trong các nhà trường hiện nay, chưa có một môn học nào dạy cho học sinh kỹ năng đọc sách. Điều này khiến cho học sinh không thích đọc sách và không biết cách thu nạp những kiến thức quý từ sách…”.
Hướng đi nào cho văn hóa đọc?
Theo TS.Nguyễn Mạnh Hùng, người được mệnh danh là “Tiến sỹ văn hóa đọc”, muốn vực dậy và phát triển văn hóa đọc, trong mỗi người, chúng ta phải thay đổi cả hệ thống giáo dục và nhận thức của người dân. Mỗi gia đình cần chú ý đến đọc sách. Cha mẹ hãy dành thời gian đọc sách cùng con, hướng dẫn con cách đọc, cách chọn sách. Mỗi gia đình cần có 1 tủ sách. Cần phải rèn luyện cho thế hệ trẻ có thói quen đọc sách ngay từ nhỏ. Bên cạnh đó, các ban, ngành cần thống nhất hướng phát triển, đưa ra những phương án tối ưu, để nâng cao chất lượng sách được xuất bản, phát hành. Làm sao để sách đa dạng hơn, phong phú hơn, luôn cập nhật được những kiến thức mới nhất của nhân loại trên toàn thế giới đến với bạn đọc ở mọi lứa tuổi, mọi vùng miền.
Nhà nước cũng nên quan tâm hơn đến văn hóa đọc. Cần có ngân sách lớn hơn cho việc xây dựng các thư viện, hỗ trợ xuất bản sách, có ngân sách mua sách cho các thư viện từ Trung ương đến làng xã…
Trong chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020, một trong những mục tiêu, nhiệm vụ của ngành Văn hóa là phải “Xây dựng phong trào đọc sách trong xã hội, góp phần xây dựng có hiệu quả thế hệ đọc tương lai”. Để giữ gìn và phát huy văn hóa đọc theo đúng nghĩa, chúng ta cần phải thực hiện đồng bộ nhiều yếu tố như: đầu tư phát triển thư viện; đầu tư nâng cao chất lượng công tác xuất bản; tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động để nâng cao nhận thức cũng như xây dựng định hướng đọc lành mạnh cho cộng đồng, nhất là đối với lớp trẻ. Trên cơ sở đó, xây dựng và hình thành thói quen đọc cho học sinh ngay từ khi bắt đầu đi học, góp phần xây dựng thị hiếu đọc lành mạnh cho cộng đồng…
