“Vichia ở nhà và ở trường” ẩn chứa những bài học sâu sắc về giáo dục
Bằng tâm hồn yêu trẻ, Nikolay Nosov đã cho ra đời một tác phẩm khiến hàng triệu độc giả nhí say mê trong suốt hơn nửa thế kỉ qua.
Hai nhân vật chính trong truyện, Vichia và Koschia không phải là những đứa trẻ hoàn hảo. Hai cậu bé nghịch ngợm này còn mắc đầy những khuyết điểm khiến thầy cô và ba mẹ phiền lòng. Nhưng bằng quyết tâm chiến thắng bản thân, các em đã cải thiện được kết quả học tập và trở thành những đứa ngoan để không phụ sự mong mỏi và yêu thương của thầy cô và cha mẹ.
Vichia Maleev vốn học kém môn toán. Do không hề ôn trong kì hè nên Vichia đã quên hết những kiến thức cũ. Vào năm học mới, cậu phải khó khăn lắm mới giải được những bài toán đơn giản của cô Olga Nikolaevna. Vichia bắt đầu cảm thấy sợ môn toán và muốn “đầu hàng” trước môn học hóc búa này, “đối phó” với việc lên bảng giải bài tập, Vichia đành phải nhờ các bạn nhắc bài. Vì thế, cậu luôn bị bạn bè trêu chọc. Không những thế bạn bè còn vẽ biếm họa về Vichia trên báo tường. Cảm thấy xấu hổ, Vichia đã quyết tâm học hành chăm chỉ. Để làm được như vậy cậu bé đã phải bỏ những thói quen xấu như: ham chơi, lười biếng, ỷ lại và xây dựng các thói quen tự giác, chịu khó tìm tòi, tích cực suy nghĩ. Nhờ có phương pháp học tập đúng đắn Vichia đã thành công. Điểm toán cuả cậu dần dần được cải thiện. Vichia không còn thấy sợ môn toán nữa.
Tác phẩm của nhà văn Nikolay Nosov đã gắn bó với nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam
Bạn thân của Vichia là Koschia lại học kém môn tiếng Nga. Nếu Vichia nỗ lực tự học để cải thiện môn Toán thì Koschia lại chỉ biết trốn tránh để không phải học tiếng Nga. Cậu thường xuyên chép bài tập về nhà môn tiếng Nga của Vichia. Thậm chí, Koschia giả vờ ốm để nghỉ học và bắt cậu bạn Vichia tội nghiệp phải bao che cho mình. Cái kim trong bọc lâu ngày cũng lộ ra, việc làm sai trái của cậu bị cô giáo chủ nhiệm và các bạn phát hiện. Sau khi trở lại lớp Koschia đã chăm chỉ học tiếng Nga và dần tiến bộ.
Vichia ở nhà và ở trường không chỉ là câu chuyện về nỗ lực vươn lên trong học tập của hai cậu bé lớp bốn. Trong đó còn ẩn chứa những bài học sâu sắc về giáo dục dành cho các bậc phụ huynh. Là một người yêu trẻ, Nikolay Nosov hiểu rất rõ tâm lý trẻ thơ và dành cho chúng một cái nhìn đầy khoan dung. Tác giả kể câu chuyện của mình bằng chính góc nhìn hồn nhiên và giản đơn cùng tư duy logic sống động của một đứa trẻ. Ông không dạy dỗ điều hay cũng không hề phán xét các em. Thông qua câu chuyện giản dị xoay quanh cuộc sống thường ngày của Vichia, Nikolay Nosov giúp các bậc phụ huynh hiểu hơn về cách nghĩ cũng như cách hành xử của trẻ nhỏ để dễ dành tiếp cận và hiểu các em hơn. Các bạn nhỏ cũng sẽ có những phát hiện riêng về những giá trị của cuộc sống như: Tình bạn, tình cảm gia đình, sự trung thực, lòng dũng cảm, trách nhiệm…
Được viết năm 1951, đã được dịch ra hơn 100 thứ tiếng và được chuyển thể thành phim, tác phẩm văn học Nga nổi tiếng này đã làm say mê nhiều thế hệ độc nhí. Các bạn nhỏ sẽ tìm thấy bóng dáng của mình thông qua hình tượng nhân vật Vichia. Nikolay Nosov là một nhà văn Nga nổi tiếng với các tác phẩm dành cho thiếu nhi. Ngoài Vichia ở nhà và ở trường, các bạn nhỏ Việt nam còn biết tới ông qua một số tác phẩm khác như: Chuyện phiêu lưu của Mít Đặc và các bạn, Gia đình đu, Neznaika trên mặt trăng…
So với các bản dịch trước đây, bản dịch mới này gần gũi và dể hiểu hơn đối với các em nhỏ. Là người đã có thời gian dài học tập và làm việc tại Nga, am hiểu sâu sắc tiếng Nga, TS giáo dục Nguyễn Thụy Anh đã có một phần chuyển ngữ rất mượt mà. Trong tác phẩm, Nilolay Nosov đã dùng khá nhiều câu thành ngữ, tục ngữ dân gian Nga. Để các em dễ hiểu, khi dịchTS Nguyễn Thụy Anh đã dùng những câu thành ngữ, tục ngữ dân gian Việt Nam với nghĩa tương đồng để thay thế. TS Nguyễn Thụy Anh là người dành nhiều thời gian và tâm huyết cho việc khơi dậy và phát triển văn hóa đọc ở trẻ nhỏ. Cô là người sáng lập đồng thời là Chủ nhiệm CLB “Đọc sách cùng con”. TS Nguyễn Thụy Anh cũng đã tổ chức nhiều buổi tọa đàm với các bậc phụ huynh về vấn đề: làm thế nào để khơi dậy niềm vui và thói quen đọc sách ở trẻ nhỏ.
Quỳnh Anh (Theo NXB Kim Đồng)
