Điểm sách: Bạn Thật Sự Có Tài

0
13
Thông tin về sách trong bài viết
Tên Sách: Bạn Thật Sự Có Tài
Tác Giả: Tina Seelig

Bạn thật sự có tài (InGenius, 2012) mở khóa những bí mật đi đến sáng tạo mà chúng ta hằng có, cho dù ta có nhận biết được nó hay không. Từ thói quen tư duy mới cho đến những thái độ thúc đẩy rồi những môi trường kích những yếu tố kích thích sáng tạo, tóm lược sau sẽ chỉ dẫn bạn đi đến bật lửa sáng tạo trong mình.

Ai nên đọc

  • Những người sáng tạo ở mọi lĩnh vực
  • Lãnh đạo doanh nghiệp đang tìm kiếm phương cách thúc đẩy sáng tạo trong đội ngũ
  • Bất kì ai muốn học cách nghĩ vượt ra khỏi lối mòn

Tác giả sách

Tina Seelig là tác giả đạt giải thưởng Gordon, và là học giả học vị Tiến sĩ trong lĩnh vực Khoa học thần kinh tại Đại học Stanford. Bà cũng giảng dạy khóa học về Khoa học Quản trị và Kiến thiết (Management Science and Engineering) tại trường đại học và nổi tiếng với cuốn sách “Nếu tôi biết được khi còn 20”.

Đọc trực tiếp tại Blinkist: InGenius (2012)

Cuốn sách có gì? Học cách mở khóa năng lực sáng tạo tiềm ẩn

Vincent Van Gogh, Leonardo Da Vinci, David Hockney: cả ba người này đều sinh ra với trí thông minh sáng tạo bẩm sinh, một tài năng hiếm có phân biệt họ với những người còn lại. Vậy sao?

Không hẳn thế. Những tóm lược sau đây chỉ ra rằng sáng tạo không phải là thứ mà vài người có số khác thì không. Tất cả chúng ta đều sáng tạo, chúng ta chỉ cần biết làm cách nào để sáng tạo nữa thôi. Hãy đọc riếp và bạn sẽ khám phá bằng cách nào những công ty sáng tạo bậc nhất giải phóng năng lực sáng tạo từ nhân viên của họ, và bằng cách nào bạn cũng có thể mở khóa nguồn sáng tạo từ bên trong mình.

Qua những tóm lược sau, bạn sẽ khám phá

  • Bằng cách nào một công ty hưởng lợi từ việc làm ra những bộ phận cơ thể nhân tạo ưa nhìn
  • Tại sao những cuộc bão-não (brainstorming) có thể không hiệu quả; và
  • Tại sao một công ty đưa cho những nhân viên của họ những bộ não bằng cao su

Sáng tạo là thói quen bạn có thể học hỏi, không phải là bẩm sinh

Sáng tạo: hoặc bạn có hoặc bạn không có, đúng thế không nhỉ? Thực ra thì, cho dù chúng ta có khuynh hướng xem những nghệ sĩ, những nhà sáng chế hay doanh nhân như những sinh vật khác biệt, sáng tạo lại không là cái gì đó bẩm sinh. Nếu bạn không cho rằng mình sáng tạo, có lẽ tinh thần sáng tạo của bạn đã không được khuyến khích.

May thay, không bao giờ là muộn cả. Bằng cách có những thói quen mới được dùng đúng chỗ, bạn có thể nuôi dưỡng sự sáng tạo mà bạn không nghĩ là mình có. Vậy những thói quen này là gì?

Trước nhất, nó là sự kết hợp những ý tưởng không liên quan và tạo ra những kết quả đáng kinh ngạc. Giả thử bạn kết hợp một chiếc đồng hồ báo thức với bộ “flashcard” học từ vựng. Kết quả cỏ thể là một cái đồng hồ báo thức có khả năng tắt đi nếu bạn trả lời đúng một bộ câu hỏi. Nó nghe có vẻ như là sáng chế vô dụng, nhưng loại sản phẩm này lại có thể là giải pháp cho ai đó muốn học ngôn ngữ mới, nhưng gặp khó khăn trong việc tự động viên bản thân để tự học.

Bạn cũng có thể châm mồi cho sự sáng tạo bằng cách định nghĩa lại những vấn đề mà bạn đối mặt. Vì chúng ta thường nhìn sự vật từ tầm nhìn còn hạn hẹp của mình, chúng ta có khuynh hướng tạo ra các giải pháp cho vấn đề dựa trên cái ta biết, và cách ta hay nghĩ. Bằng cách chủ động bước ra khỏi lối mòn này, bạn có thể bắt gặp được những giải pháp thực sự có tính cách tân.

Một cách để thực hiện điều này là đưa sự vật ra khỏi bối cảnh thông thường. Ví dụ, bạn có thể nghĩ là chân giả là một sản phẩm chức năng, một công cụ hỗ trợ người khuyết tật. Nhưng nếu bạn nhìn vượt ra ngoài bối cảnh y khoa, và chuyển sang thời trang thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Bespoke, một công ty rất thành công, đã làm chuyện này bằng cách sáng tạo ra những bộ phận giả không chỉ cho mục đích hỗ trợ đi lại mà còn là phụ kiện thời trang. Bằng cách cấu trúc lại bộ phận giả, họ khám phá ra khả năng sản xuất chúng theo cách hài hòa về thẩm mỹ hơn và cũng là cho người sử dụng cảm thấy thoải mái.

Chúng ta thường đối mặt với vấn đề bằng những giải pháp đơn giản và đến với ta dễ dàng. Rồi chúng ta chấp nhận dừng lại ở đó sao? Đừng thế, hãy tìm hiểu tại sao ở phần tóm lược tiếp theo.

Đừng dính chặt với những ý tưởng đầu tiên – những ý tưởng tốt hơn còn đang tới

Đôi khi ta đối mặt với những vấn đề mà ở đó lời giải có vẻ đã rõ ràng. Nhưng, chỉ vì đó là những ý tưởng đến ngay với ta không có nghĩa nó là tốt nhất – thực ra, đó lại là điều ngược lại. Những ý tưởng cách tân nhất thường nổi lên ở đoạn cuối của một chu trình sáng tạo lâu dài và liên quan đến rất nhiều nỗ lực, cố gắng, tra hỏi liên tục, kể cả với những thứ tưởng như đã hiệu quả lắm rồi.

Thực tế là những đáp án dễ dàng là những rào cản đáng kể với sáng tạo, và hầu hết thời gian chúng ta không nhận ra chúng ta đang rơi vào bẫy. Tác giả thường đưa những sinh viên ngành thiết kế thử thách xếp hàng dựa trên ngày sinh mà không nói chuyện với nhau. Thường thì sinh viên sẽ sử dụng tín hiệu tay và cử chỉ cơ thể để giải quyết nhiệm vụ với mức độ thành công ở mức chấp nhận được. Tuy nhiên hiếm khi có ai đó nghĩ lại về giải pháp và đơn giản là chuyền mẩu giấy cho từng người và viết ra ngày sinh của họ; giao tiếp bằng chữ viết không bị cấm trong luật chơi, và nó hẳn là sẽ làm cho họ hoàn thành nhanh hơn.

Vậy thì, bằng cách nào để đảm chắc rằng bạn luôn tục kiến tạo và phát triển những ý tưởng của mình? Một cách để đạt được là thông qua bão-não. Chắc chắn rằng, chúng ta đều biết bão-não bao gồm những gì, nhưng có chắc là chúng ta đang tổ chức bão-não hiệu quả? Một chiến lược bão-não hiệu quả là khi nó bao hàm những khía cạnh quan trọng sau.

Thứ nhất, không gian cần phù hợp. Tìm kiếm một phòng lớn nơi bạn có thể sử dụng mọi bề mặt để thể hiện ý tưởng của mình. Hãy phủ lên những bức tưởng với giấy lớn và các tờ ghi chú trên cửa sổ.

Tiếp đó, bạn sẽ cần mời đúng người. Một nhóm tối đa tám người là lý tưởng, và người tham dự không nên chỉ là những nhà quản lý cấp cao. Thay vào đó, hãy mời mọi thành phần liên quan đến chuỗi ý tưởng. Chẳng hạn bạn vừa tạo ra một ứng dụng mới: không chỉ mời lập trình viên và bên thiết kế, hãy chào đón thêm khách hàng và nhóm làm marketing nữa.

Cởi mở đón nhận cảm hứng bằng cách liên tục quan sát

Đôi khi là kẻ chưa biết lại là điều tốt, vì góc nhìn của bạn chưa bị kinh nghiệm hóa và nó giúp bạn vượt qua những định kiến. Nhưng nói chung, bạn càng hiểu biết về lĩnh vực của mình, bạn càng có nhiều điểm bắt đầu cho hành trình sáng tạo giải pháp.

Hãy nhớ rằng, mỗi một chút thông tin đều quan trọng, đừng bao giờ ngưng quan sát. Đôi khi, kể cả những khía cạnh có vẻ tầm thường nhất ở xung quanh lại truyền cảm hứng cho bạn với những ý tưởng tuyệt diệu.

David Friedberg, sáng lập viên của Climate Corporation, nảy ra ý tưởng bảo hiểm cho những hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng bởi thừoi tiết sau khi để ý một tiệm cho thuê xe đạp mà ông lướt ngang qua trên đường đi làm luôn đóng cửa vào những ngày mưa. Liệu bạn có để ý chi tiết này? Nếu không, đã đến lúc bạn cần nâng cao kỹ năng quan sát của mình rồi đấy.

Thực hành quan sát một cách sáng suốt là cách chúng ta có thể học và tự huấn luyện được. Luyện tập thường xuyên có thể mang đến khác biệt lớn. Con trai của tác giả thường nhận được thử thách là những câu đố bất ngờ về các chi tiết xung quanh cậu từ người ông, như màu sắc của bức tường, số lượng ghế trong phòng hoặc vị trí chính xác của các đồ vật. Cậu sớm quan thuộc với khả năng lướt qua căn phòng để biết được nó ra sao và những đặc trưng của căn phòng với tốc độ đáng kinh ngạc.

Bạn cũng có thể đánh thức kỹ năng quan sát bằng cách thả mình vào những môi trường khác nhau. Bẻ gãy những lề thói cũ để bắng đầu nhìn thấy nhiều hơn. Thử đi làm theo lộ trình mới. Ăn trưa một chỗ nào đó khác thay vì tiệm quen thuộc. Cách này có thể không chỉ lay động bạn để thoát khỏi chế độ tự động mà còn giúp bạn mở rộng tầm mắt với những ý tưởng mới.

Đón nhận thất bại như là bước kế tiếp để đi đến giải pháp

Chắc rằng chẳng ai trong chúng ta ưa thích thất bại. Nhưng chẳng phải là chúng ta đều học được rất nhiều từ những lỗi lầm lớn của mình hay sao? Chúng có thể mang đến cảm hứng để ta tạo ra những thay đổi đáng kể trong cuộc sống. Thất bại là không thể tránh khỏi, vậy thì tạo sao lại lãng phí thời gian để lo lắng về nó? Thay vì đó, nhìn xa hơn hướng về phía trước và tiếp tục làm lại. Làm lại lần nữa. Và lần nữa.

Nghĩ đến thất bại như những thí nghiệm khoa học. Để kiểm định xem giả thuyết của mình đã đúng hay chưa, ta cần thử nghiệm. Nếu kết quả cho thấy ta sai, bạn sẽ cần xem xét lại công thức và lý thuyết của mình và thử nghiệm lần nữa. Thomas Edison đã thử hàng ngàn vật liệu khác nhau trước khi tìm ra được vật liệu phù hợp cho bóng đèn điện và giúp thắp sáng cả thế giới.

Sáng tạo cũng hoạt động như thế – thất bại sẽ luôn dẫn bạn đến những giải pháp tốt hơn. Vì vậy đừng đánh giá thấp giá trị của kết quả những lần thử nghiệm đầu tiên.

Bạn có biết rằng Instagram bắt đầu chỉ là ứng dụng cho phép bạn chia sẻ địa điểm? Ứng dụng này hầu như chẳng ai quan tâm, nhưng một vài người dùng thích một tính năng trải nghiệm là cho phép họ chia sẻ hỉnh ảnh. Phản hồi này dẫn đến sự sáng tạo ra ứng dụng chia sẻ ảnh hàng đầu thế giới. Vì thế, hãy cân nhắc những ý tưởng có vẻ như ít hứa hẹn nhất, chúng có thể sẽ làm bạn phải la lên “Eureka” trong lần thí nghiệm tiếp theo đấy.

Dĩ nhiên, nếu bạn muốn thử nghiệm, bạn cần có môi trường giúp bạn cảm thấy thoải mái với rủi ro. 1185 Design là công tạo ra các vật phẩm quảng bá thương hiệu, cho phép nhiều nhà thiết kế cùng làm việc với nhau trong một dự án cùng lúc nhưng hoàn toàn độc lập với nhau. Điều này có nghĩa là rất nhiều thử nghiệm sẽ diễn ra cùng lúc. Vậy rồi nó hiệu quả chứ?

Từ bước đầu của mỗi dự án, cả nhóm đã thường xuyên gặp nhau và so sánh, thảo luận kết quả. Bằng cách này, hàng loạt các ý tưởng được chia sẻ và cân nhắc như nhau ở nơi mà mỗi đóng góp của cá nhân đều được đánh giá cao.
Kể cả nếu bạn đánh giá cao ý kiến của người khác, đôi khi bạn gặp khó khăn trong đánh giá chính sự đóng góp của mình. Chúng ta đều cảm thấy khó mà duy trì sự tự tin trong suốt chu trình sáng tạo. Vậy thì đọc tiếp để học cách duy trì niềm tin vào bản thân nhé.

Tin tưởng rằng bạn sẽ tìm ra cách, và bạn sẽ

Sáng tạo có thể là hành trình dài và khó khăn với nhiều thử thách trên đường đi. Nếu bạn muốn đi tiếp, bạn cần có thái độ đúng đắn để luôn tràn đầy năng lượng. Vậy thì thế nào là thái độ đúng đắn? Cũng đơn giản thôi: nếu bạn tin rằng bạn sẽ đạt được thành công, chắc chắn bạn sẽ được.

Như nhà giải phẫu thần kinh John Adelr. Giữa thập niên 80, bức xạ trị liệu (radiation therapy) nổi lên và được sử dụng để điều trị ung bướu, nhưng chỉ mới dùng cho não. Adler đã tự thuyết phục rằng giải pháp trị liệu này có thể hữu ích với những bộ phận khác của cơ thể nữa và tìm cách biến nó thành sự thật.

Mặc dù liên tục gặp thất bại và bị chỉ trích từ giới y khoa, Adler kiên trì cho đến khi ông tìm ra được giải pháp. Cuối cùng, ông đảm trách việc phát triển hệ thống giải phẫu bức xạ bằng robot và nó đã trở thành công cụ lợi hại để ngăn ngừa vài dạng ung thư.
Không từ bỏ hành trình sáng tạo của mình luôn là điều tốt, nhưng thật khó khăn để giữ cho mình luôn đi trên con đường mình đã cam kết. Một cách bạn có thể giữ cho tinh thần luôn tích cực là đưa niềm tin này vào trong lời ăn tiếng nói của bạn.

Ví dụ, đơn giản gắn tên cố gắng của bạn với chữ “sáng tạo” có thể làm cho thế giới xung quanh bạn cũng trở nên khác biệt. Randi Zuckerberg, lãnh đội tiếp thị người tiêu dùng tại Facebook, quyết định đặt tên cho bộ phận của mình là “tiếp thị sáng tạo – creative marketing”. Trong vòng vài ngày, cả bộ phận bắt đầu trở nên sáng tạo hơn từ trong cách nghĩ. Họ dễ dàng có kết quả vượt trội hơn trước đó, tất cả là vì họ không nhận ra rằng sự sáng tạo là một phần công việc cho đến khi cái tên được thay đổi.

Bộ phận tiếp thị sáng tạo của Facebook cũng nhìn thấy sự nhảy vọt trong lề lối làm việc và không gian làm việc. Không có gì là ngạc nhiên về tác động to lớn của môi trường xung quanh lên sự sáng tạo của bạn. Tiếp tục đọc, bạn sẽ tìm ra cách để làm cho nơi làm việc trở thành không gian lý tưởng cho tư duy đổi mới sáng tạo.

Không gian bạn làm việc, về cơ bản, định hình cách bạn làm việc và hợp tác với nhau
Có càng nhiều ý tưởng trên bàn làm việc chẳng phải là cũng tốt như lúc ý tưởng tuôn ra khi đang tắm sao? Trong khi bạn không thể thả mình dưới vòi nước ấm ở nơi làm việc thì có nhiều cách để đảm bảo môi trường xung quanh kích thích và mang lại cảm hứng sáng tạo cho bạn.

Bắt đầu bằng việc hiểu rằng cảm giác, suy nghĩ và hành động của chúng ta, tận thâm sâu, bị định hình bởi không gian mà chúng ta ở đó. Chúng ta cảm và nghĩ khác nhau cho dù chúng ta nhìn thấy mình ở buổi hòa nhạc, ở phòng mạch bác sĩ, trên giảng đường hay ở sân bay.

Nhiều công ty sử dụng hiểu biết này để định hình không gian làm việc theo cách có thể thúc đẩy sáng tạo và cách nghĩ độc đáo. Nhiều văn phòng đổi mới còn sử dụng sân bóng mini trong nhà (foosball) và bàn bi-a để tạo ra không khí vui đùa nhờ đó tạo nên nhiều ý tưởng hấp dẫn.

Không gian làm việc cũng khuyến khích sự tương tác và hợp tác giữa nhân viên và thúc đẩy tạo ra giải pháp sáng tạo đổi mới. Tác giả đã thử nghiệm điều này bằng cách cho các nhóm nhận thách thức giải quyết 3 trò chơi xếp hình mà trong đó mỗi nhóm sẽ nhận được 1/4 mảnh ghép.

Trong 1 phòng, mỗi nhóm sẽ có một cái bàn mà không có ghế. Trong phòng khác, có vài cái ghế mà không có bàn. Những nhóm với bàn hợp tác kém hơn và thất bại trong việc trao đổi những mảnh ghép một cách hiệu quả. Trái lại, những nhóm chỉ có ghế lại nhanh chóng kết hợp và giải tất cả các mảnh ghép cùng nhau trong thời gian ngắn hơn rất nhiều.

Vậy thì không gian làm việc nên thay đổi gì? Kể cả với việc thay đổi vị trí nội thất cũng để hỗ trợ cho bất kì hoạt động đội nhóm nào cũng có thể tạo ra sự khác biệt. Chỉ bằng một bước đơn giản cũng có thể biến một văn phòng truyền thống thành một phòng thí nghiệm sáng tạo trong nháy mắt.

Hãy để sáng tạo là một trò chơi

Cần thừa nhận rằng: tất cả chúng ta đều thích những trò chơi hay. Cho dù nó là gì đi nữa, nếu chúng ta bị thách thức để đạt mục tiêu, thường thì trong bối cảnh cạnh tranh theo một bộ quy tắc, chúng ta sẽ có động lực để đạt phần thưởng khi kết thúc. Chúng ta có thể kích thích sự sáng tạo bằng cách này với nhiều phần thưởng mới để ý tưởng liên tục tuôn trào.

Ví dụ, công ty Proteus Biomedical với những nhân viên có đệ trình sáng chế họ tặng những người này bộ não bằng cao su (rubber brains) trong hũ thủy tin và đặt trên bàn của nhân viên đó. Điều này làm cho sự ghi nhận trở thành phần thưởng cho hoạt động sáng tạo, và nó được gọi là trò chơi hóa, vì nó bắt chước cơ chớ tặng thưởng tức thời mà chúng ta rất thích trong trò chơi điện tử.

Giới hạn về thời gian và nguồn lực kết hợp với những yếu tố cạnh tranh có thể kích thích chúng ta sáng tạo hơn. Nếu bị bí trong lúc cần sáng tạo, hãy thử lực tạo nên những tình huống trong giới hạn những lựa chọn để kích thích tư duy giải pháp trong bạn.

Ví dụ, áp lực về thời gian có thể hiệu quả. Tác giả thường cho các sinh viên thiết kế của bà dự án lớn trong nguyên học kì, và thường thì sinh viên sẽ trì hoãn cho đến những tuần gần tới hạn. Sau khi thay dự án này bằng 3 bài tập và chỉ cho thời hạn 2 tuần để hoàn thành từng cái, tác giả thấy sinh viên làm việc với sự nhiệt tình cao hơn rất nhiều và tạo ra được nhiều kết quả bất ngờ hơn, kể cả khối lượng công việc tăng lên gấp 3.

Giới hạn nguồn lực cũng có thể khuyến khích những ý tưởng sáng chế. Cần nhớ rằng trong cảnh phim Monty Python và Holy Grail bạn nghe thấy tiếng ngựa tới gần trong khi thực ra nó không gì hơn là tiếng những anh lính gõ gáo dừa vào nhau. Trò đùa đầy sáng tạo này có tính mẫu mực, nhưng nó có được là do không có kinh phí cho ngựa thật nên mới nảy ra ý tưởng đó.

Vậy thì, lần tới khi bạn nỗ lực sáng tạo giải pháp cho các vấn đề hoặc bị ngưng trệ sáng tạo, tạo sao không thử thách thức khả năng sáng tạo của mình với một chút thử thách? Sự sáng tạo trong bạn có thể làm bạn ngạc nhiên đấy.

KẾT

Thông điệp của quyển sách:

Mọi người đều có tiềm năng phát triển óc sáng tạo. Điều nó cần chỉ là một chút chăm lo cho nó. Bằng cách phát triển các thói quen suy nghĩ sáng tạo, thái độ tích cực và môi trường khuyến khích sáng tạo, bạn sẽ tìm thấy những ý tưởng đổi mới sáng tạo sẽ luôn ngập tràn quanh mình.

Minh Nhật
dịch từ Blinkist

nguồn https://nhatkyhoctap.com/2017/11/28/tom-luoc-sach-ingenius-2012/comment-page-1/

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

9 − 1 =