Ký ức đen – thời gian là một tên khủng bố
Trước tiên, đây là một cuốn sách tuyệt vời về một thời đại và về những dư âm rất dài của nó. Tuy nhiên, xin phản đối cách đặt tên sách: Ký ức đen. Ok, cuốn sách nói về ký ức, nhưng xin đừng tô màu nó. Đen, trắng, xám, hay xanh gì đó là chuyện của họ, không phải thứ để chúng ta có thể định đoạt được, nhất là dịch giả. Hãy giữ nguyên tên gốc của sách đi. A visit from the goon squad. Dịch chay: Cuộc ập tới của đám khủng bố. Nguy cơ hiểu lầm từ cái tên này là khá cao, nhưng ai đọc sách thì mới biết tại sao lại có “bọn khủng bố” ở đây. Hơn hai lần các nhân vật của chúng ta đã nhắc đi nhắc lại: thời gian là bọn khủng bố. Đúng thế.
Ký ức, hãy nghĩ về nó như những sợi tơ mỏng mảnh lấp lánh, được rút từ tim óc của bạn ra bằng cách khỏ cây đũa phép trên đầu và xoắn lại, như cách mà Dumbledore đã làm, rồi trút vào chậu Tưởng Ký. Bạn cúi xuống ngó vào và bị nhấn chìm luôn trong đấy. Đó là cái quyền năng kinh khủng của ký ức xứng đáng nhận danh hiệu “khủng bố”, một vũng lầy của đời hay một ánh sáng của đời, hay cả hai. Một vết bỏng, một nét bút highlight, một dấu chàm, cơn rùng mình. Nhức nhối, lấp lánh hay cay đắng ngọt ngào. Ai trong đời cũng sẽ có một thời điểm như thế, trên ngọn núi của tuổi trẻ hay sự nghiệp, nhận ra sự chênh vênh, cái biên giới mong manh mà ta có thể đã vượt qua rồi lao thẳng xuống vực.
Trạng thái ngây ngất ấy sẽ lưu lại mãi mãi, một ký ức không bao giờ tìm lại được nhưng dư âm của nó, ánh sáng và bóng tối của nó mãi mãi bao phủ tim ta. Không có nhân vật chính trong cuốn sách này, tất cả đều chính, hoặc đều phụ. Điều mà Jennifer Egan muốn nhắc đến là thời đại mà họ sống, được tạo ra bằng những số phận giăng mắc nhau, vươn sợi dây đời mình ra khắp không gian, từ New York đến San Francisco, từ châu Phi đến Ý. Và khắp thời gian, từ thập niên 70, đến hiện tại, đến tương lai. Khắp lĩnh vực, từ âm nhạc, nghệ thuật, truyền thông và cả chính trị. Ký ức phủ khắp mọi ngóc ngách và những thời điểm. Ký ức tạo nên lịch sử.
Cuốn sách này không mạnh về văn chương, bù lại, cách kể chuyện rất tốt. Tất cả những nhân vật đều hiện lên rõ ràng và chinh phục bạn. Jennifer Egan đã viết một thiên phóng sự dài về dòng chảy đầy biến động của lĩnh vực âm nhạc – giải trí nước Mỹ, một ngành đầy hào quang và cũng đầy nước mắt. Những con người tham gia vào dòng chảy đó, tự họ xây dựng rồi phá huỷ rồi lại tiếp tục xây dựng những tượng đài, những huyền thoại của biết bao thế hệ. Hoặc chính họ, vào giây phút quên mình, đã trở thành một nhân vật vượt lên sự tầm thường của đời sống mà truyền cảm hứng cho tất cả mọi người. Không chỉ là một ngôi sao tỏa sáng trên sân khấu, mà còn rất nhiều khoảnh khắc lấp lánh khác trên đời, sau hậu trường, trong nhà kho, khu ổ chuột, rừng châu Phi. Những giây phút rung động mạnh mẽ để lại nỗi nuối tiếc suốt đời cũng là chất liệu cho những gì xảy ra ở hiện tại. Quá khứ là viên gạch của toà lâu đài không thể phá hủy.
Bạn sẽ tìm thấy nhiều thứ trong cuốn sách này, bao gồm cả ký ức của chính bạn. Có thể ai đó sẽ nhắc bạn về một album bạn thích, Jimmi Hendrix chẳng hạn, hay Bob Marley, hoặc một thằng cha căn chú kiếc nào đó đã xuất hiện hết sức bảnh trong đời bạn, làm tâm thất tâm nhĩ co thắt đẩy máu tràn cơ thể. Một người bạn đã mãi mãi ra đi, một đứa con đã chết. Hoặc là những khoảng lặng giữa những nốt nhạc, điều đã bạn chú ý đến bản nhạc ấy hơn. Sự vô thanh nhắc nhớ đến những phút giây bạn đang ở trên đỉnh cao và lặng người nhận ra dưới chân là vực thẳm, rồi thở phào khi biết nó vẫn chưa. Hoặc rồi. Nỗi mất mát không đong đếm ấy như không thể đo được độ sâu của vực thẳm. Một đôi lần trong đời người ta đủ can đảm dấn thân vào con đường tự hủy, để sống điên rồ, đầy hứng khởi và rồi tràn đầy nuối tiếc. Sự nuối tiếc còn đến cả với những người không đủ can đảm đi vào. Nhưng trên tất cả, nó đã qua. Một thời đại đã qua. Vực thẳm là những vết sẹo và ánh sáng chỉ còn là đốm lân tinh trong lòng của những người bước sang bên lề nhường đường cho thế hệ mới.
Nguồn: Kafka bookstore
