Khác biệt – Phương cách đương đầu với thử thách
“Đơn giản, trực diện, sắc bén và đầy sức thuyết phục… Hãy để Khác biệt để bứt phá làm sách gối đầu giường, bạn sẽ có đủ lòng can đảm để đương đầu với mọi thứ và tạo nên điều vĩ đại” – Tony Hsieh – Giám đốc điều hành Zappos.com.
Nguyên tác: Rework
Tác giả: Jason Fried và David Heinemeier Hanson
Người dịch: Thanh Thảo – Song Thu – Vi Thảo Nguyên
Nhà xuất bản Trẻ
Về tác giả
Jason Fried là một doanh nhân về phần mềm.
David Heinemeier Hansson, chuyên gia lập trình 30 tuổi, người Mỹ gốc Đan Mạch, tác giả của ngôn ngữ lập trình nổi tiếng Ruby on Rails.
Jason Fried và David Heinemeier Hanson là những nhà sáng lập 37 Signals, một công ty phần mềm tiên phong chuyên sản xuất các phần mềm ứng dụng được hàng triệu người trên thế giới tin dùng.
Họ còn là đồng tác giả của Signals vs.Noise, một trong những trang blog phổ biến nhất hiện nay.
Nội dung chính
Có một thực tế mới: ngày nay, bất kỳ ai cũng có thể kinh doanh. Những công cụ trước đây nằm ngoài tầm tay thì giờ rất dễ có được. Một người có thể đảm đương công việc của hai hay nhiều người. Những việc bất khả hồi vài năm trước thì giờ trở nên đơn giản. Giờ đây, bạn có thể làm việc ở nhà hoặc hợp tác với những người sống cách xa hàng ngàn dặm mà bạn chưa bao giờ gặp mặt.
Chương 1 – Khởi đầu
Đã đến lúc thay đổi phương thức làm việc. Chúng ta hãy bắt đầu.
Chương 2 – Hạ bệ
Phớt lờ thế giới thực
Thế giới thực có vẻ là một nơi cực kỳ buồn chán. Đó là nơi mà các ý tưởng mới, phương pháp lạ và những khái niệm ngoại lai luôn thất thế.
Trong thế giới thực, bạn không thể thu hút hàng triệu khách hàng mà không cần bất cứ nhân viên bán hàng hay chiến dịch quảng cáo. Trong thế giới thực, bạn không thể để lộ bí quyết thành công của mình cho người khác biết. Tuy nhiên, chúng tôi đã làm tất cả những điều đó và vẫn phát đạt.
Đừng tung hô việc học hỏi từ sai lầm. Người ta thường khuyên bạn “thất bại là mẹ thành công”. Một nhận thức sai lầm khác: bạn cần phải học hỏi từ thất bại của mình.
Hãy làm ngược lại bằng cách học hỏi từ thành công của bạn. Khi thành công một việc nào đó, bạn biết được điều gì hiệu quả và bạn có thể tiếp tục thực hiện việc đó, và có thể làm tốt hơn nữa. Thất bại không phải là điều kiện tiên quyết để thành công. Sự tiến hóa không nấn ná ở những thất bại trong quá khứ, nó luôn được xây dựng dựa trên những gì hiệu quả.
Lên kế hoạch là phán đoán. Có nhiều yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn: đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nền kinh tế… Việc lên kế hoạch khiến bạn cảm thấy mình có thể kiểm soát được những thứ mà thực ra bạn không thể. Kế hoạch là những phán đoán. Kế hoạch để cho quá khứ điều khiển tương lai. Kế hoạch mâu thuẫn với sự ứng biến. Bạn phải có khả năng nắm bắt khi cơ hội đến. Hãy bỏ bớt việc phán đoán. Hãy quyết định những gì bạn sẽ làm trong một tuần, hãy tìm ra điều quan trọng nhất tiếp theo và thực hiện.
Đừng đưa ra giả định về quy mô doanh nghiệp của bạn. Hãy phát triển từ từ và xem cái gì là phù hợp. Hãy tránh sự phát triển bộc phát. Đừng cảm thấy bất an khi điều hành một doanh nghiệp nhỏ. Một doanh nghiệp có thể đứng vững và có thể sinh lợi thì dù nó nhỏ hay lớn, người tạo ra nó cũng lấy làm tự hào.
Chứng nghiện việc
Bạn hãy biết chứng nghiện việc chẳng những không cần thiết mà còn thật xuẩn ngốc. Người nghiện việc thích làm việc ngoài giờ để có cảm giác mình như những vị anh hùng xả thân vì sự nghiệp.
Nếu trí não luôn phải làm việc, bạn sẽ khó mà có óc phán xét sáng suốt, quyết định của bạn sẽ bị lệch lạc, bạn không phải là người hoàn hảo mà chỉ lãng phí thời gian chúi mũi vào những tiểu tiết vụn vặt, nên hiệu suất không nhiều hơn người làm việc bình thường. Rồi sau cùng, bạn chỉ chuốc lấy sự chán chường và mệt mỏi.
Bạn đừng nghĩ mình là ông chủ doanh nghiệp mà là người khởi nghiệp. Bạn chỉ đang làm những gì bạn yêu thích theo cách riêng của bạn và nhận được thù lao từ việc ấy. Bạn chỉ cần có ý tưởng, sự tự tin và động lực để bước lên bệ phóng.
Chương 3 – Tiến lên
Tạo dấu ấn
Để làm việc lớn, bạn cần phải thấy mình đang tạo ra sự khác biệt, tạo ra dấu ấn. Chỉ cần khách hàng của bạn nói “cái này làm cho cuộc sống của tôi tốt đẹp hơn”, hay chỉ cần nếu bạn ngưng những gì mình đang làm thì mọi người sẽ nhận ra ngay.
Gãi đúng chỗ ngứa. Cách dễ dàng nhất và nhanh chóng nhất để có được một sản phẩm hay dịch vụ tuyệt vời là làm ra những thứ mà bản thân bạn cũng muốn sử dụng. Nghĩa là, đơn giản bạn ngứa chỗ nào, gãi chỗ đó. Phương pháp “giải quyết vấn đề của chính bạn” làm bạn ưa thích những gì mình tạo ra và bạn sẽ song hành cùng nó, có lẽ cả phần đời còn lại của bạn cũng nên.
Bạn cho rằng ý tưởng của mình đáng giá? Chừng nào bạn chưa thực sự bắt đầu tạo ra một cái gì đó, thì ý tưởng tuyệt vời của bạn cũng chỉ là ý tưởng mà thôi… Điều quan trọng nhất là phải bắt tay vào làm.
Đừng đổ lỗi cho thời gian
Bạn sẽ luôn có đủ thời gian nếu bạn biết sử dụng thời gian đúng cách. Hãy cứ làm việc bình thường và tranh thủ thực hiện kế hoạch của mình vào buổi tối. Khi bạn thực sự đam mê điều gì, bạn sẽ dành thời gian cho nó, bất chấp những nghĩa vụ khác của bạn. Thời điểm hoàn hảo không bao giờ đến cả. Nếu bạn cứ tiếp tục gặm nhấm việc hoạch định thời gian hoàn hảo cho mọi việc thì những việc đó sẽ chẳng bao giờ xảy ra đâu.
Giữ vững lập trường
Các doanh nghiệp thành công luôn có quan điểm riêng và họ tin tưởng vào quan điểm đó. Lập trường vững vàng chính là cách bạn thu hút những người hâm mộ cuồng nhiệt. Họ hướng đến bạn và bảo vệ bạn, họ sẽ loan truyền tiếng thơm của bạn xa hơn, rộng hơn và nồng nhiệt hơn bất cứ loại hình quảng cáo nào.
Huy động vốn từ nguồn lực bên ngoài là phương án cuối cùng
Bất luận bạn đang kinh doanh theo loại hình nào, hãy sử dụng càng ít nguồn vốn từ bên ngoài càng tốt. Khi bạn huy động vốn, người khác sẽ nắm cổ phần trong công ty bạn. Liệu bạn mở công ty để phục tùng người khác? Lại nữa, nhà đầu tư luôn luôn muốn thu hồi vốn càng nhanh càng tốt thì các dự án dài hạn của bạn sẽ ra sao? Cuối cùng bạn sẽ xây dựng những gì mà nhà đầu tư muốn thay vì những gì mà khách hàng muốn. Trước khi đưa đầu vào chiếc thòng lọng ấy, hãy tìm phương án khác.
Bạn cần ít hơn bạn nghĩ. Các vấn đề về vốn, nhân sự, cơ sở vật chất, thời gian thật ra bạn cần ít hơn bạn nghĩ. Nhiều công ty đã khởi sự trong gara chỉ với một vài người, nhưng rồi họ đã trở thành công ty lớn.
Đừng bao giờ quan niệm rằng công ty của bạn mới thành lập mà bạn phải suy nghĩ là bạn đang thành lập một doanh nghiệp thực sự, nghĩa là, bạn phải đương đầu với những vấn đề thực tế và phải nghĩ đến lợi nhuận ngay từ những ngày đầu tiên. Có như vậy bạn sẽ dễ tiến đến thành công hơn.
Khi bạn gầy dựng một công ty với ý định bán nó đi, bạn đã chọn nhầm đường. Liệu chỉ có tiền thôi thì có thực sự làm bạn hạnh phúc? Làm sao bạn có tâm huyết và sự tin tưởng? Đừng bao giờ thế. Phúc không đến hai lần. Nếu bạn đã xây dựng được doanh nghiệp tiềm năng, hãy duy trì hoạt động của nó.
Nếu chưa cần thiết gia tăng qui mô, bạn giữ qui mô nhỏ, bạn có thể thay đổi dễ dàng bất cứ thứ gì: mô hình kinh doanh, sản phẩm, đặc tính, thông điệp quảng cáo. Bạn có thể phạm sai lầm và nhanh chóng sửa chữa. Điều quan trọng là bạn có thể thay đổi tư duy.
Jason Fried (trái) và David Heinemeier Hansson
Chương 4 – Tiến triển
Tận dụng hạn chế
Thời gian, tiền bạc, nhân lực, kinh nghiệm, đừng than vãn những hạn chế của chúng. Ít là tốt. Sự hạn chế là một lợi thế mà không phải ai cũng nhận ra. Bạn hãy tiến hành công việc với những gì bạn có. Không có chỗ cho sự lãng phí. Điều đó bắt buộc bạn phải trở nên sáng tạo. Trước khi than vãn về sự thiếu thốn, hãy xem thử liệu bạn có thể làm được gì với những gì mình có.
Bạn không thể làm tất cả mọi thứ mà bạn muốn và làm cho thật hoàn hảo được. Hãy buông bỏ một vài việc để đạt kết quả tốt hơn. Hãy tạo ra những điều xuất sắc bằng cách cắt bớt những phần chỉ ở mức vừa hay.
Hãy bắt đầu từ tâm chấn
Có những việc bạn có thể làm, những việc bạn muốn làm, và những việc bạn phải làm. Những việc bạn phải làm là nơi mà bạn nên bắt đầu. Hãy bắt đầu ngay từ tâm chấn.
Hãy phớt lờ cái chi tiết trong thời gian đầu. Hãy tập trung vào những điều cốt lõi trước, rồi hãy bận tâm đến các chi tiết sau. Bức tranh tổng thể chính là tất cả những gì mà bạn nên bận tâm trước khi bắt đầu.
Hãy tuân thủ việc ra quyết định. Đừng chờ đợi giải pháp hoàn hảo. Hãy quyết định và hướng về phía trước. Quyết định chính là sự tiến triển. Hãy đặt câu hỏi “chúng ta có thể làm gì ngay lúc này để có được kết quả tối ưu?”. Hãy quyết định và bắt tay làm ngay khi bạn có đủ đà và động lực.
Hãy là một giám tuyển (curator) đưa ra những quyết định sáng suốt về những gì nên giữ và những gì nên bỏ đi. Hãy bám sát những gì tinh túy. Hãy xén bớt cho đến khi chỉ còn lại những thứ thực sự quan trọng.
Giá trị cốt lõi không bao giờ thay đổi
Phần cốt lõi trong việc kinh doanh của bạn nên được xây dựng dựa trên những thứ không đổi, những thứ mà mọi người muốn có hôm nay và trong vòng mười năm sau họ vẫn muốn có. Đó là những thứ mà bạn nên đầu tư vào.
Hãy sử dụng bất cứ thứ gì mà bạn đã có hoặc những thứ mà bạn có thể chi trả, cứ việc tiến lên. Công cụ chỉ đóng “vai phụ”, khả năng sử dụng tốt những gì bạn có mới là thứ chính yếu. Nên nhớ rằng các âm điệu nằm ở ngón tay bạn.
Khi sản xuất ra một sản phẩm, bạn luôn tạo ra vài thứ kèm theo. Không thể nào chỉ tạo ra mỗi một thứ. Bất cứ thứ gì cũng có sản phẩm phụ cả. Những bộ óc kinh doanh sáng tạo và tinh ý sẽ nhắm vào những phụ phẩm đó và nhìn thấy những cơ hội rộng mở.
Bạn có thể đưa sản phẩm ra sớm hơn nhiều so với bạn nghĩ. Mỗi sản phẩm của bạn đã đầy đủ tính năng, hãy tung ra thị trường.
Chương 5 – Năng suất
Chất vấn bản thân
Những bản báo cáo, những biểu đồ, những bản miêu tả phải tốn rất nhiều thời gian để tạo ra, nhưng chỉ sau vài giây là bị quên lãng. Nếu bạn cần phải giải thích một điều gì đó, hãy cố gắng hiện thực hóa nó. Hãy làm bất cứ điều gì để loại bỏ vỏ bọc trừu tượng.
Cặm cụi thực hiện những việc mà bạn nghĩ phải làm thì rất dễ, còn việc ngừng lại và hỏi tại sao mình làm thì khó khăn hơn nhiều. Bạn sẽ tìm ra đâu là những việc thực sự quan trọng qua những câu hỏi sau: Tại sao bạn phải làm việc này? Bạn đang giải quyết vấn đề gì? Điều này có thực sự hữu ích? Bạn có đang gia tăng giá trị? Điều này có làm thay đổi hành vi? Có cách nào dễ dàng hơn? Bạn có thể làm gì thay thế? Có đáng làm?
Hãy chất vấn bản thân. Đôi khi từ bỏ những gì bạn đang thực hiện là một động thái đúng đắn. Đừng tiếp tục lãng phí thời gian quý báu cho những việc không hiệu quả.
Sự quấy rầy: kẻ thù của năng suất
Bạn có thể lập ra một nguyên tắc nơi công sở là bạn sẽ có nửa ngày được ở một mình (hoặc một ngày trong tuần). Chốn riêng là nơi mà bạn dồn hết tâm trí để làm việc và lúc đó, năng suất làm việc của bạn đạt đến đỉnh cao. Bất cứ sự quấy rầy nào cũng buộc bạn bắt đầu lại từ đầu. Hãy kiên quyết đấu tranh và chống lại chúng.
Họp hành là độc dược. Những cuộc họp thường mang lại những khái niệm trừu tượng, những chuyện ngoài lề, những phát biểu vô nghĩa, nhồi nhét những nội dung mà không rõ mục tiêu. Một buổi họp một tiếng đồng hồ tức nhân lên với số người dự họp, đánh đổi một số năng suất rất lớn. Cái giá thực sự của một cuộc họp thật quá đắt!
Nếu bạn quyết định rằng, các bạn chắc chắn phải họp, thì cố gắng làm cho cuộc họp thật hiệu quả: đối tượng họp phù hợp; vấn đề, giải pháp, nhiệm vụ của mỗi thành viên thật cụ thể và có trọng tâm.
Phần lớn các vấn đề đều có giải pháp. Sao bạn không tìm đến giải pháp Judo, một giải pháp giúp bạn đạt hiệu quả tối đa với nỗ lực tối thiểu? Khi cái vừa đủ tốt để giúp bạn hoàn thành công việc, hãy thực hiện nó. Đó là cách khôn ngoan hơn nhiều so với việc lãng phí tài nguyên.
Tốc chiến tốc thắng
Sự tăng trưởng tiếp sức động lực. Cách tạo ra đà tăng trưởng là hoàn thành một việc rồi chuyển sang việc kế tiếp. Hãy tập thói quen đạt được những chiến thắng nhỏ dọc đường, thậm chí chỉ một sự cải thiện tí hon tạo ra đà tăng trưởng tốt.
Bỏ cuộc đôi lúc trở thành giải pháp tối ưu. Mọi người thường đánh đồng từ bỏ là thất bại, song đôi lúc đó chính xác là những gì mà bạn nên làm. Nếu bạn đã tiêu tốn quá nhiều thời gian vào một việc không đúng, hãy từ bỏ nó, nếu bạn tiếp tục lãng phí thời gian vào việc mà bạn không thể đảm đương thì càng tệ hại hơn nhiều.
