Ở người, bộ não là trung tâm điều khiển của hệ thần kinh trung ương, chịu trách nhiệm điều khiển hành vi. Bộ não được xem là cơ quan hùng mạnh nhất và cũng kỳ lạ nhất trong cơ thể người.

1. Não người là phần trên và trước nhất của hệ thần kinh trung ương và là cơ quan chủ yếu trong điều hành hệ thần kinh ngoại vi.2. Bên trong não là một hệ thống mạng Neuron (nơ-ron) phức tạp và một số tuyến nội tiết.

Một số neuron tiếp nhận thông tin từ cơ thể (từ giác quan : như mắt, mũi, tai, lưỡi, da, từ hệ thần kinh ngoại vi và từ nhiều các cơ quan khác theo tủy sống lên não); một số khác có nhiệm vụ điều khiển tất cả các cơ quan khác của cơ thể (thí dụ nhịp tim, nhịp thở, bắp thịt tạo di chuyển,…).  Các tuyến nội tiết trong não tiếp nhận và phóng thích các hormone tạo liên hệ chặt chẽ với các tuyến nội tiết khác trong cơ thể.

3. Neuron: Tất cả các hành vi đều khởi đầu bằng các hoạt động của neuron.

Neuron là thể loại tế bào duy nhất có khả năng trao đổi thông tin với các tế bào khác. Trong não bộ, số lượng neuron được ước tính từ 100 đến 200 tỉ neuron.Có nhiều loại neuron: theo hình dạng có neuron đơn cực, đa cực và lưỡng cực; theo chức năng có neuron thụ cảm, tác động và liên hợp.

4. Cấu tạo neuron: Thân tế bào, Đuôi gai (dendrite) và sợi trục (axon):

Thân tế bào: chứa một nhân, nhân tế bào mang chất di truyền ấn định chức năng của tế bào.

Đuôi gai: tiếp nhận các tín hiệu được dẫn truyền từ các neuron khác đến.

Sợi trục: dài nhất, qua đó các tín hiệu được dẫn truyền sang các neuron hoặc tế bào khác. Các sợi trục được cô lập bởi một màng bao bảo vệ gọi là bao myelin (myelin sheath).

5. Hoạt động của neuron: neuron chỉ ở 2 trạng thái: hoạt động hoặc nghỉ.

Trạng thái nghỉ (resting state): có điện thế âm khoảng -70 milivolt. Một xung động điện, được gọi là điện thế động được dẫn truyền xuyên suốt neuron.Sau khi xung điện đi qua, các ion dương bị bơm từ bên trong ra bên ngoài neuron, và điện tích trong neuron âm trở lại. Ngay sau khi điện thế động đi qua, neuron ở trong thời kỳ trơ tuyệt đối. Tiếp theo sau thời kỳ trơ tuyệt đối là thời kỳ trơ tương đối.

6. Các neuron tiếp xúc nhau: Nơi tiếp xúc giữa các neuron được gọi là synapse. Cấu tạo từ chính các tận cùng thần kinh, khe synapse, và màng sau synapse.

– Tận cùng thần kinh: có các túi chứa chất trung gian hóa học dẫn truyền hưng phấn và ức chế.– Khe synapse: chứa dịch ngoại bào.

– Màng sau synapse: có các receptor (chất tiếp nhận) – cấu trúc đặc hiệu phụ thuộc vào chất trung gian hóa học chứa phần trước synapse.

7. Chất dẫn truyền thần kinh: khi một xung điện thần kinh được dẫn truyền đến đầu cuối của sợi trục và đến nút thần kinh, thì nút thần kinh ấy phóng thích một hóa chất được gọi là chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitter). Mỗi loại chất dẫn truyền thần kinh có một thành phần hóa học chuyên biệt và chỉ tương thích với một loại tế bào thụ thể tương ứng.Tín hiệu hóa học do chất dẫn truyền thần kinh chuyển đến có một trong hai loại căn bản:

– Tín hiệu kích thích: thường sẽ khiến neuron tiếp nhận khởi động và theo sau đó một điện thế động sẽ được chuyển xuống sợi trục.

– Tín hiệu ức chế: cung cấp thông tin dạng hóa học để ngăn cản hoặc giảm khả năng khởi động của neuron tiếp nhận.

8. Não có 3 bộ phận chính: Não trước (điều khiển suy nghĩ, giác quan, hoạt động, cảm xúc và cả cơn đói), Não giữa (Điều khiển thính giác, thị giác và sự nhận thức), Não sau (Điều khiển sự phối hợp và phân tích của các giác quan).

9. Thân não Thân não: là bộ phận điều khiển các chức năng có bản như hít thở, ăn và ngủ...hoàn toàn giống với não của tất cả các loài động vật có xương sống khác. Bao gồm: hành tủy, cầu não, tiểu não, cấu tạo mạng lưới, vùng đồi, vùng dưới đồi,… 

10. Hành tủy: Kiểm soát một số chức năng quan trọng của cơ thể trong đó quan trọng nhất là chức năng hô hấp và duy trì nhịp tim.

11. Cầu não: nằm ngay kế bên hành tủy và nối liền hai bán cầu não. Cầu não bao gồm các bó sợi thần kinh lớn, có nhiệm vụ dẫn truyền thông tin về vận động, giúp phối hợp vận động các cơ, và tiếp hợp vận động giữa nửa bên phải và nửa bên trái của cơ thế.

12. Tiểu não: ở ngay bên trên hành tủy và phía sau cầu não, nặng khoảng 150g và có chức năng quan trọng: kiểm soát và điều chỉnh, phối hợp vận động, gồm cả vận động tùy ý (phát âm) và không tùy ý.13. Cấu tạo lưới: trải dài từ hành tủy xuyên suốt tới cầu não.

Có nhiệm vụ đánh thức và phát động toàn bộ cơ thể nhưng cũng phản ứng làm dịu kích thích từ môi trường bên ngoài trong khi ta ngủ.

14. Não có 2 bán cầu: trái và phải. Bán cầu trái dành cho phân tích, lập luận. Bán cầu phải dành cho việc sáng tạo.

15.  Bán cầu não trái: Kiểm soát nửa phải cơ thể. Chuyên trách các công việc đòi hỏi năng lực về ngôn từ như kỹ năng nói, đọc, tư duy và lập luận. Xem xét thông tin theo chuỗi, mỗi lúc một mảng thông tin.16.  Bán cầu não phải: Kiểm soát nửa trái cơ thể. Chỉ huy các năng lực chuyên biệt trong các lĩnh vực phi ngôn từ như hiểu biết về không gian, nhận biết được các hình dạng và hình vẽ, âm nhạc, và diễn tả cảm xúc. Xử lý thông tin một cách toàn diện, coi thông tin đó như một tổng thể.

17. Hệ limbic: Bao vòng quanh đỉnh phần tủy trung tâm và liên hệ với tủy trung tâm và vỏ não là hệ limbic. Các cấu trúc của hệ limbic đồng kiểm soát một số chức năng khác nhau liên quan đến sự sinh tồn như ăn, gây hấn và sự sinh sản. Nó cũng điều chỉnh cảm xúc, những cố gắng mạnh mẽ của việc duy trì nòi giống và ham muốn tình dục.

Bốn phần quan trọng nhất của hệ limbic là hạch hạnh nhân, đồi hải mã, vùng đồi và vùng dưới đồi.

18.  Hạch hạnh nhân (amygdala): nằm ở tâm não, là nơi xử lý cảm xúc ở não bộ.

19.  Đồi hải mã (hippocampus): là bộ xử lý thông tin cơ bản. Nó kết hợp các thông tin mới với các thông tin đã lưu trong bộ não, đồng thời lưu trữ một vài kiểu ký ức. Đồi hải mã hoạt động như bộ phận liên lạc giữa cơ thể và phần còn lại của bộ não, ảnh hưởng tới sự phát triển và giới tính.

20. Vùng đồi: Nằm ngay chính giữa tủy trung ương, có vai trò như một đài tiếp sóng nhằm tiếp nhận các tín hiệu liên quan đến các thông tin về cảm giác. Đồi não cũng tiếp hợp các thông tin từ các phân hệ cao hơn này, rồi sàng lọc chúng để gửi chúng tiếp lê tiểu não và hành tủy.

21. Vùng dưới đồi: nằm ngay bên dưới vùng đồi, có chức năng nội tiết, điều hòa chức năng thực vật, tham gia vào cơ chế điều hòa trạng thái thức ngủ, tham gia hình thành cảm xúc, đặc biệt quan trọng là duy trì cân bằng nội môi, điều chỉnh các hành vi tối cần cho tình trạng sinh tồn của loài người như ăn, uống, hành vi sinh dục, gây hấn và nuôi dưỡng con cái,…

22. Vỏ não:  Lớp ngoài cùng của bộ não là vỏ não, là bề mặt xoắn thông thường của bộ não, trung tâm của suy nghĩ, nhận thức, tổng hợp của tất cả các cảm giác và phản ứng. Vỏ não là bộ phận quản lý cao nhất trong hệ thống các hoạt động của bộ não. Vỏ não dầy khoảng 1/12 inch (khoảng 2mm), gồm bốn phần chính được gọi là các thùy (lobe): Thùy trán, thùy đỉnh, thùy thái dương, thùy chẩm.

23.  Thùy trán (frontal lobe): nằm ở vùng trung tâm phần trước của vỏ não, lập chương trình cho mọi hoạt động của não. Vùng vỏ não này chịu nhiều trách nhiệm trong vận động chủ ý của các bộ phận đặc biệt trong cơ thể. Mỗi phần trong vùng vận động tương ứng với một vị trí đặc biệt trong cơ thể.

24. Thùy đỉnh (parietal lobe): nằm vùng phía sau các thùy trán, điều khiển chức năng vận động và cảm giác. 

25.  Thùy chẩm (occipital lobe): nằm ở vùng phía sau các thùy thái dương, điều khiển chức năng thị giác.

26. Một não thông minh tùy thuộc vào khả năng giao tiếp giữa các tế bào thần kinh và màng chất béo bao bọc các dây thần kinh, màng chất béo quyết định độ nhanh của các tín hiệu lan truyền trong não. Tuy nhiên trí thông minh còn tùy thuộc vào gen di truyền nữa