Ước mơ xây dựng hơn 300.000 tủ sách ở nông thôn của Nguyễn Quang Thạch
Đúng trưa mùng Một Tết Ất Mùi, Nguyễn Quang Thạch đã bắt đầu chuyến hành trình đi bộ xuyên Việt để thực hiện ước mơ của mình để xây dựng hơn 300 nghìn tủ sách nông thôn
Mười tám năm, bằng sự nỗ lực không ngừng nghỉ, anh đã tạo được hệ thống thư viện dân sự với Tủ sách dòng họ, Tủ sách phụ huynh, Tủ sách hậu phương quê hương chiến sĩ… giúp hàng trăm ngàn dân nông thôn có lượng sách đọc ngang bằng với Hà Nội và Sài Gòn.
Tiếp tục thực hiện niểm ước mơ cao cả đó, đúng ngày mùng Một Tết 2015, anh Nguyễn Quang Thạch thực hiện kế hoạch đi bộ xuyên Việt để vận động Bộ giáo dục ra quyết định nhân rộng mô hình “Tủ sách phụ huynh”, “Tủ sách lớp em” ra toàn quốc, cha mẹ học sinh và thầy cô giáo nông thôn cũng như những người xa quê xây dựng tủ sách. Đồng thời kêu gọi người Việt trong và ngoài nước chung tay xây dựng “Sách hóa nông thôn Việt Nam”.
 |
| Chân dung người thầy lặng lẽ Nguyễn Quang Thạch |
Được biết 18 năm qua anh trăn trở, thậm chí hy sinh hạnh phúc cá nhân, rong ruổi trên các con đường để xây dựng “Tủ sách nông thôn” giúp các em nhỏ, học sinh nghèo ở các vùng quê được đọc sách. Anh có thể chia sẻ với Thế giới trẻ về câu chuyện của anh?
Từ nhỏ tôi được đọc khá nhiều sách bởi gia đình và họ hàng của tôi sở hữu hơn 4.000 đầu sách, báo các loại. Cơ hội mà tôi có được là đọc sách bất cứ khi nào tôi thích, để rồi nhờ sách, báo nên tôi đã tự nghiên cứu, chế tạo ra những vật dụng quen thuộc quanh mình, từ trải nghiệm chế tạo cuốc cỏ, bộ ngưng lạnh rượu bằng bóng đèn Neon hoặc mở chiếc radio hiệu National của Nhật để tìm hiểu bảng điện tử, con tụ rồi đặt câu hỏi “tại sao nó nói được?” đã trở thành thứ tài sản theo tôi suốt hàng chục năm nay.
Có thể do được đọc nhiều sách, báo nên tôi có khả năng nhận biết các khuyết tật xã hội rất sớm, quan trọng là giúp tôi định hướng được con đường và sự nghiệp của mình sẽ làm gì. Nhiều người nhận xét về tôi rằng, so với bạn bè đồng trang lứa, nhận thức của tôi hình thành sớm hơn.
Vì hiểu được những lợi ích từ đọc sách nên không biết tự bao giờ, tôi mong muốn mang được lợi ích đó cho nhiều người khác, mong mỏi người dân, học sinh nông thôn được đọc sách như tôi, được như người dân các thành phố và như học sinh Tây Âu. Sâu xa hơn, tôi mong nông dân Việt Nam nắm tay bình đẳng với nông dân Mỹ, Nhật Bản, Israel khi chúng ta có trí tuệ ngang bằng họ.
Em ông nội tôi trước kia bán ruộng đất làm trường cho dân học, ông nội tôi mời thầy Tây về dạy cho con cháu và họ hàng, bố tôi dạy miễn phí cho con nông thôn 20 năm nay. Và nối tiếp truyền thống này, tôi cũng làm công việc tương tự nhưng sớm hơn và quy mô rộng hơn.
 |
Phải chăng cuộc sống của những con người ở nông thôn quá vất vả đã khiến ý chí của anh muôn thực hiện hành trình đó hơn?
Cuộc sống nghèo khó nên nhiều người ở nông thôn không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận với sách, nhất là với những gia đình nghèo, cái ăn còn chưa đủ thì mấy ai còn quan tâm đến sách vở. Hơn nữa, hàng chục năm nay, chính những người cha mẹ, thầy cô giáo lớn lên ở nông thôn do không có sách từ nhỏ, dẫn đến họ không hiểu sâu các lớp giá trị của sách, nên họ không quan tâm nhiều đến việc đọc sách của con trẻ.
Buôn bán kiếm tiền từ sớm, đi học đại học, rồi làm việc ở cơ quan nhà nước, tôi thấy mặt bằng dân trí mình quá thấp, nếu tôi không tham gia vào tiến trình nâng cao dân trí để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, thì bản thân mình thật có lỗi với xã hội, có lỗi hàng chục triệu trẻ em nông thôn. Chính vì những ưu tư như vậy mà tôi kiên trì hành trình “Sách hoá nông thôn Việt Nam”.
 |
Anh đã gặp những khó khăn gì khi đi vận động xây dựng tủ sách ở nông thôn?
Khó khăn lớn nhất là thực trạng giáo viên, thậm chí lãnh đạo một số trường ở nông thôn không quan tâm đến việc đọc của học sinh. Lý do là vì từ nhỏ họ cũng không có cơ hội đọc nhiều sách, không hình thành được thói quen thì người ta cũng không yêu sách, không yêu sách thì người ta cũng không thúc đẩy được việc đọc của học trò. Ngược lại, nếu được đọc sách từ nhỏ họ sẽ yêu sách và truyền lửa cho các thế hệ học trò. Hơn nữa, họ là những người có quyền trong tay, họ có thể thiết lập ra các quy tắc cho trẻ đọc sách, có thể cho học trò đứng trước cờ giới thiệu sách, đó là điều trong tầm tay của họ mà họ không làm.
Bên cạnh đó, số trường học, dòng họ…mong muốn có tủ sách ngày càng tăng lên, nhưng nguồn lực tôi kêu gọi được chưa đáp ứng được nhu cầu sách của khu vực nông thôn.
 |
| Anh nguyễn Quang Thạch (thứ 2 từ phải sang) trong một lần đi tuyên truyền “sách hóa nông thôn Việt Nam” |
Anh nghĩ sao về sự cần thiết trong việc đưa sách về nông thôn?
Thư viện là sống phát triển của tất các quốc gia. Có hệ thống thư viện rộng khắp thì có một xã hội đọc sách. Khi một xã hội mà ở đâu người ta cũng đọc sách tìm kiếm tri thức và nuôi dưỡng tinh thần thì nền tảng nhân văn và sự sáng tạo hình thành, đất nước sẽ mạnh, xã hội ít khuyết tật hơn. Bởi vậy, đưa sách về nông thôn là nuôi dưỡng đam mê khoa học và tạo dựng đẳng cấp tinh thần cho hơn 10 triệu trẻ em nông thôn, là tạo dựng sức mạnh quốc gia.
Vậy kế hoạch của anh trong thời gian tới là gì?
Tôi kỳ vọng thời gian tới ngành giáo dục có những đổi mới bằng cách phải đưa tiết đọc sách vào chương trình dạy học, cho học sinh viết tự luận để tự khai thác sách để văn hóa đọc được hình thành. Khi người ta khai thác sách, khai thác tri thức một cách chủ động thì dần dần sẽ hình thành tư duy độc lập, sáng kiến sáng tạo. Chúng tôi cũng đang tìm cách đưa bộ sách “Tập làm nhà phát minh” của Tây Âu vào trường học. Có bộ sách này, các trường lập ra các câu lạc bộ khoa học, con trẻ tự làm đồ chơi, mô hình đồ chơi là cách kích thích sáng tạo, hình thành kỹ năng sống và giá trị sống trong quá trình lao động chân tay và trí óc.
Năm 2015 tôi muốn vận động Bộ giáo dục ra quyết định nhân rộng tủ sách phụ huynh, tủ sách lớp em ra toàn quốc bằng cách đi bộ xuyên Việt. Nếu Bộ Giáo dục ra quyết định thì sẽ có nhiều tổ chức sẽ tham gia, kêu gọi xã hội hoá dễ hơn, nhanh hơn. Sau đó, tôi sẽ đến từng tỉnh để kêu gọi, thành lập ra 1 huyện làm điểm cho mô hình này.
Cũng trong năm nay, tôi cũng sẽ đầu tư tăng cường khuyến đọc ở hai huyện Quỳnh phụ, Thái Thuỵ (Thái Bình) để làm mẫu khuyến đọc cho các tỉnh khác trên toàn quốc.
Phóng viên: Anh có thể nói thêm về mục đích của chuyến đi bộ xuyên việt từ Hà Nội vào Sài Gòn ngay đầu năm mới này?
Chuyến kéo dài trong 3 tháng với mục đích nhằm kêu gọi cha mẹ học sinh trên toàn quốc chung tay xây dựng tủ sách phụ huynh như 80.000 cha mẹ học sinh ở Thái Bình và nhiều tỉnh khác đã làm đã làm. Kêu gọi người gốc nông thôn (nhà văn, doanh nhân…) đưa sách về dòng họ, trường cũ… Kêu gọi các thầy cô giáo nông thôn hỗ trợ học sinh đọc sách.Vận động Bộ Giáo dục & Đào tạo đưa ra chủ trương nhân rộng các mô hình “Tủ sách phụ huynh”, “Tủ sách lớp em” (đặt tại lớp học) trên toàn quốc.
Ngoài ra sẽ vận động Hội khuyến học Việt Nam đưa “Tủ sách dòng họ” vào tiêu chí dòng họ khuyến học. Vận động giáo hội Công giáo, Phật giáo nhân rộng các tủ sách giáo xứ, tủ sách nhà chùa.
Kêu gọi 500.000 người Việt trong và ngoài nước chia sẻ trách nhiệm với xã hội và đất nước bằng cách góp 12 cuốn sách =240.000 đồng/năm cho chương trình “Sách hóa nông thôn” để tình trạng thiếu sách ở nông thôn được giải quyết dứt điểm vào năm 2017; và để khoảng 60.000 câu lạc bộ khoa học và tiếng Anh được thiết lập ở các trường cấp 1, 2 và 3 trên toàn quốc nuôi dưỡng đam mê khoa học và thúc đẩy hội nhập quốc tế của học sinh, sinh viên Việt Nam.
Phóng viên: Chặng đường từ Hà Nội vào Sài Gòn rất dài, vậy tại sao anh lại chọn phương thức đi bộ cũng như lịch xuất phát vào đúng ngày mùng 1 Tết?
Bị hỏng một mắt, sức khỏe không tốt nhưng tôi chọn đi bộ vì tôi tin rằng năng lượng bước chân trong ngày Tết sẽ lay động trái tim nhiều triệu người Việt Nam và họ sẽ hành động đưa sách về quê họ hoặc ủng hộ trực tiếp vào chương trình của tôi để năm 2017 nông thôn Việt Nam sẽ có khoảng 300.000 tủ sách giúp hơn 10 triệu trẻ em nông thôn có sách đọc bằng trẻ Hà Nội và các nước Tây Âu.. cũng như hàng chục ngàn câu lạc bộ khoa học và tiếng Anh sẽ được thiết lập ở nông thôn trong thời gian tới.
 |
Anh luôn muốn thực hiện ước mơ giúp hàng trăm ngàn dân nông thôn trên cả nước có lượng sách đọc ngang bằng với Hà Nội và Sài Gòn. |
Phóng viên: Nếu có một mong muốn hay một lời nhắn nhủ gì tới cộng đồng đang quan tâm, anh sẽ nói điều gì?
Trước tiên, tôi muốn nói lời cảm ơn tất cả các thành viên xã hội, những người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè nước ngoài đã cùng tôi tạo nên chương trình “Sách hóa nông thôn Việt Nam” mang lại cơ hội đọc sách cho khoảng 200.000 người dân nông thôn, đặc biệt là hơn 100.000 trẻ em được đọc sách ngang bằng học sinh Hà Nội trong những năm qua.
Sách hóa nông thôn thuộc về những người đã chia sẻ trách nhiệm với xã hội chúng ta, với những người dân nông thôn thiếu cơ hội tiếp cận tri thức. Bởi thế, tôi hi vọng và mong muốn chúng ta tiếp tục cùng nhau nắm tay phát triển sách hóa nông thôn để tất cả con trẻ Việt Nam được đọc sách giống như trẻ Tây Âu, Mỹ, Nhật Bản, Israel…
Vâng, xin cảm ơn anh đã chia sẻ với Thế giới trẻ. Nhân dịp Tết Ất Mùi, chúc anh thành công, chúc cho chương trình “Sách hóa nông thôn” ngày càng phát triển rộng lớn!
Mai Phương
Nguồn: thegioitre.vn
