Thời gian: 14:30-17:00 thứ 7, 3/11/2018 tại Cà phê Thứ Bảy Hà Nội, 3A Ngô Quyền, Hanoi.
Cà phê Gặp gỡ & Đối thoại
với NNC Nguyễn Quốc Vương
Chủ đề : VÕ SĨ ĐẠO-LINH HỒN CỦA NHẬT BẢN
Chủ trì : PGS,TS ĐINH HỒNG HẢI
Đó là tựa đề cuốn sách của NITOBE INAZO (1862-1933), một học giả nổi tiếng người Nhật, viết bằng tiếng Anh, xuất bản tại Mỹ năm 1900 do Lê Ngọc Thảo dịch sang tiếng Viêt, và NXB Tri thức ấn hành tháng 9 năm 2018.
Tác giả đã trình bày Võ Sĩ Đạo như là một hệ thống quy phạm đạo đức của tầng lớp quý tộc tinh hoa Nhật Bản thời phong kiến- giai cấp Võ sĩ, nói rõ nguồn gốc cuả Võ Sĩ Đạo, và giải thích vì sao nó là linh hồn của dân tộc Nhật. Qua từng chương sách tác giả đã cho chúng ta hiểu nội dung cốt lõi của bày Võ Sĩ Đạo là gì, nó tiếp biến giáo lý Khổng giáo ra sao và được thực hành trong xã hội như thế nào?
Để hiểu thêm về Võ Sĩ Đạo, diễn giả sẽ trình bày trong lời dẫn đề sự khác nhau giữa Tín ngưỡng và Tôn giáo; các định nghĩa khác nhau về Tôn giáo; cũng như sức mạnh của Tâm linh.
Về diễn giả :
Nguyễn Quốc Vương từng là Nghiên cứu sinh nhiều năm tại Nhật Bản trong lĩnh vực : lịch sử giáo dục và giáo dục lịch sử Nhật Bản sau 1945. Hiện là giảng viên khoa lịch sử, Đại học Sư phạm Hà Nội. Tác giả của những cuốn sách về giáo dục như : Môn Sử không chán như em tưởng, Giáo dục Việt Nam học gì từ Nhật Bản…
LINH HỒN CỦA NHẬT BẢN
Cùng với hoa anh đào, núi phú sĩ, kimono, võ sĩ (samurai) và “võ sĩ đạo” (bushido) là những thứ được nhiều người nước ngoài biết đến nhất trong số những thứ thuộc về Nhật Bản.
Ở Việt Nam, số lượng người biết tiếng Nhật không nhiều nếu so sánh với số người biết các thứ tiếng khác như tiếng Anh, tiếng Trung nhưng đa phần người Việt trưởng thành đều không cảm thấy lạ tai khi nhắc đến những từ như “võ sĩ” hay “võ sĩ đạo”.
Tuy nhiên, biết và hiểu là hai chuyện khác nhau. Cho dù nghe quen tai, trên thực tế không nhiều người Việt Nam có hiểu biết cơ bản hoặc sâu sắc về võ sĩ và võ sĩ đạo. Chẳng hạn khi nhắc đến võ sĩ đạo, đa phần chúng ta đều liên tưởng đến Nhật Bản nhưng có lẽ không nhiều người hiểu võ sĩ đạo là gì, nó có nguồn gốc từ đâu và nó có địa vị như thế nào trong đời sống xã hội và tinh thần Nhật Bản ở quá khứ và hiện tại.
Thật may cuốn sách “Võ sĩ đạo-linh hồn của Nhật Bản” của Nitobe Inazo qua bản dịch tiếng Việt của Lê Ngọc Thảo (Nhà xuất bản Tri thức, tái bản, 2018) đã góp phần giúp chúng ta khỏa lấp những thiếu sót ấy.
Đây là cuốn sách được Nitobe Inazo (1862-1933), một học giả, nhà giáo dục, đồng thời cũng là một nhà ngoại giao nổi tiếng người Nhật viết năm 1899 và xuất bản năm 1900 tại Mĩ.
Cho dù, như tác giả trình bày trong sách, lý do trực tiếp khiến ông viết và công bố cuốn sách này là để giải đáp thắc mắc của một nhà ngoại giao Bỉ trước việc người Nhật không dạy về tôn giáo trong trường học, cuốn sách đã nhanh chóng được đón nhận nồng nhiệt trong cộng đồng Anh ngữ và được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Sau sáu năm tác phẩm đã tái bản đến 9 lần.
Tuy nhiên, ngày nay nhìn lại và đặt sự ra đời của cuốn sách trong bối cảnh lịch sử đương thời chúng ta thấy lý do ra đời của nó có thể không chỉ giản đơn như vậy. Bởi vì thời điểm cuốn sách ra đời cũng là thời điểm nước Nhật đang cận đại hóa mạnh mẽ theo mô hình Tây Âu, đã đánh thắng nhà Thanh-vốn được coi như là một biểu tượng về văn minh hình mẫu ở châu Á và chính phủ Nhật đang cố gắng vận động ngoại giao để sửa đổi các hiệp ước bất bình đẳng mà Mạc phủ Tokugawa đã kí với các nước phương Tây trước đó. Quãng thời gian cuốn sách được dịch ra nhiều thứ tiếng và tái bản nhiều lần cũng chính là thời kì Nhật Bản vừa giành được chiến thắng vô cùng ấn tượng trước Nga-một đế quốc sừng sỏ ở phương Đông trong cuộc chiến tranh Nhật-Nga (1904-1905). Trong bối cảnh đầy sinh động và ẩn chứa nhiều sự bất ngờ ấy, Nhật Bản có nhu cầu quảng bá, thể hiện sức mạnh, hình ảnh của mình ra thế giới phương Tây và các nước Tây Âu, vốn đang sốc trước sự trỗi dậy nhanh chóng của Nhật Bản lại tò mò muốn tìm hiểu về quốc đảo này.
Trong cương vị của một học giả, một nhà ngoại giao, đồng thời lại là con chiên của Chúa, với lợi thế thành thạo Anh ngữ và hiểu rõ cuộc sống, văn hóa phương Tây, Nitobe Inazo đã viết cuốn sách có nội dung phong phú và hấp dẫn này bằng tiếng Anh. Do hướng đến độc giả phương Tây, trong cuốn sách này, bằng lối viết đậm chất văn chương, ông đã liên tục đưa ra các ví dụ lấy từ lịch sử, xã hội phương Tây để minh họa cho các luận điểm của mình. Thủ pháp so sánh giữa văn hóa Nhật Bản và văn hóa Phương Tây đã được ông sử dụng triệt để. Vì thế Nitobe Inazo vừa trích dẫn Khổng Tử, Mạnh Tử, Vương Dương Minh vừa không ngần ngại lược thuật, trích dẫn các tác phẩm của Platon, Sokrates, Nietzsche, Hegel, Bismark, Dante, Shakespeare…để diễn giải và phân tích rất sống động và thuyết phục.
Nguyễn Quốc Vương (Lời giới thiệu sách)
