Cây bút Giai Du cho biết khi viết cho trẻ em, điều anh sợ nhất là chỉ nêu bài học giáo điều thay vì để độc giả suy ngẫm.
Câu chuyện viết văn được Giai Du chia sẻ trong chương trình giao lưu Người viết trẻ và những câu chuyện đi cùng trang sách tại Đại học Sư phạm TP HCM, chiều 5/5.
Giai Du hay kể câu chuyện từ góc nhìn của trẻ em bởi các độc giả lứa tuổi này nhìn nhận thế giới khác người lớn. Người viết phải “nhập vai” hoàn toàn, tránh áp đặt tư duy trưởng thành lên nhân vật. “Ví dụ, về vấn đề ly hôn, một đứa bé có thể không hiểu nên nhiệm vụ của nhà văn là cần diễn đạt lại. Trong thể loại này, tôi sợ nhất là bị sa đà vào nặng nề đạo lý”, Giai Du nói.
Khi xuất bản tác phẩm đầu tay Chiều chiều quạ nói với diều ở tuổi 22, Giai Du nói việc anh chạm ngõ văn học thiếu nhi là duyên tự nhiên, bởi tác phẩm này không quá thuần cho trẻ em. Với truyện dài Nên làm gì khi trời nổi gió – đoạt giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất, Giai Du xác định sẽ viết cho thiếu nhi nên luôn đặt câu hỏi: Làm thế nào để câu chuyện phù hợp nhất với góc nhìn trẻ thơ.
Giai Du (tên thật Đặng Văn Giàu) sinh năm 2001, hiện học thạc sĩ ngành Lý luận Văn học tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP HCM. Anh bắt đầu sáng tác từ năm 20 tuổi, xuất bản các tác phẩm như Chiều chiều quạ nói với diều, Lân Tinh, Kiện Trời. Năm 2025, anh đoạt giải nhất Văn học Kim Đồng với phần thưởng 100 triệu đồng dành cho truyện dài Nên làm gì khi trời nổi gió – tác phẩm khai thác góc nhìn trẻ thơ về thế giới.
Từ trái qua: Nhà văn Giai Du, nhà văn Minh Hợp, nhà văn Gia Bảo giao lưu với độc giả. Ảnh: Hồ Lam
Tại chương trình, Giai Du cùng các diễn giả chia sẻ về chặng đường đến với sáng tác cho thiếu nhi và bạn đọc trẻ, những thử thách khi viết cho một thế hệ độc giả đang lớn lên giữa mạng xã hội, video ngắn. Họ nhấn mạnh vai trò của việc đọc, viết, trải nghiệm và kiên trì sáng tạo đối với người trẻ muốn bước vào con đường văn chương.
Các diễn giả đều đồng tình viết cho thiếu nhi khó hơn viết cho người lớn, bởi không đơn giản là “viết cho dễ hiểu”. Đó là hành trình trở về với sự trong trẻo, đối diện với những câu hỏi căn bản nhất của con người. Và trên hành trình ấy, người viết cũng đang tìm lại sự thơ ngây của chính mình.
Theo nhà văn Gia Bảo, cái khó lớn nhất là để ngôn ngữ và câu chuyện có thể chạm đến trái tim trẻ nhỏ. Trẻ em là tệp độc giả khó chiều, làm sao để người viết hóa thân, có tiếng nói, suy nghĩ như các em là điều quan trọng. Ngoài kỹ thuật sáng tác, người viết cần có tình yêu thực sự với thế giới trẻ thơ.
Dành lời khuyên cho những người trẻ muốn viết văn, nhà văn Minh Hợp nhấn mạnh tầm quan trọng của trải nghiệm. Anh bắt đầu viết từ khi còn là một học sinh. Ban đầu chỉ là một hoạt động như bao thú vui khác, nhưng dần dà thành công việc nghiêm túc, giúp anh rèn luyện kỹ năng tư duy câu từ và mở rộng thế giới quan. Chính những trải nghiệm này đã trở thành chất liệu quý giá cho các sáng tác tiếp theo.
Theo anh, trước khi viết, hãy sống hết mình với tuổi trẻ, tích lũy chất liệu và cảm xúc. Việc đọc, học và hiểu sâu vấn đề cũng giúp tác phẩm có sức nặng hơn. Người viết không nên cố ép mình vào một chủ đề “hợp xu hướng”, mà nên viết về những điều khiến mình rung động với cảm xúc chân thật nhất.
Từng là trưởng bút nhóm Vòm Me Xanh (báo Mực Tím) với những sáng tác đã định danh từ tuổi học trò, nhà văn Gia Bảo cho rằng ở thời đại số, việc xây dựng, nuôi dưỡng và phát triển càng nhiều những cộng đồng, nhóm viết là yếu tố quan trọng hơn bao giờ hết, giúp người viết trẻ không cảm thấy đơn độc trên hành trình sáng tạo.
Trong khuôn khổ chương trình, đại diện Chi nhánh NXB Kim Đồng tại TP HCM chia sẻ về giải thưởng Văn học Kim Đồng lần hai – cuộc vận động sáng tác dành cho thiếu nhi và bạn đọc trẻ, và giới thiệu tủ sách Văn Trẻ nhằm tìm kiếm, nâng đỡ và lan tỏa các giọng viết mới.
Hồ Lam
Nguồn: https://vnexpress.net/viet-cho-thieu-nhi-so-nhat-la-sa-da-dao-ly-5070345.html