HƯỚNG DẪN CON EM ĐỌC SÁCH TRIẾT 

(tựa bài do biên tập đặt)

1. Hai cuốn sách viết về các vấn đề trừu tượng mà lại dành cho bạn đọc nhỏ tuổi

Nhân đi mua sách cho hai cháu nội, tôi thấy có hai cuốn có những cái tên khá dài, nội dung thì hình như quá cao, quá trừu tượng

— Cuốn sách về những sự trái ngược mang tính triết học
— Những câu hỏi hóc búa về đức tin…

Cuốn trên — liên quan nhiều đến triết học — vốn của nhà xuất bản Nathan bên Pháp, và cuốn dưới — liên quan tới các vấn đề tôn giáo — do bộ phận làm sách thiếu nhi của tập đoàn Macmillan bên Anh xuất bản.

Bản quyền bản tiếng Việt của cả hai cuốn trên đều thuộc nhà Kim Đồng.

Hôm nay, tôi mới liếc qua được cuốn thứ nhất.

Chữ nghĩa viết ra không nhiều, nhưng nhìn đầu đề các phần đã thấy đặc sệt chất triết học:

Nhất thể và phức thể
Hữu hạn và vô hạn
…
Thời gian và vĩnh cửu
Tôi và người khác

Đây là cái câu coi như đặt vấn đề về sự cần thiết của cuốn sách
“Tại sao phải suy nghĩ về những điều trái ngược?”
“Bởi thiếu những điều trái ngược, chúng ta sẽ không thể tư duy?”

Câu mở đầu cho đoạn 3 chương Tôi / người kháccũng có cái ý đầy thách thức:

“Mỗi chúng ta đều là duy nhất với bản sắc riêng cần được công nhận và tôn trọng”

Trong chương Lý trí/ đam mê có một câu hỏi.
” Ta nên làm theo lý trí hay theo đam mê?”

Hình ảnh dùng làm minh họa trong sách thì được hình thành và liên kết lại theo những quy luật chi phối ngôn ngữ tạo hình trong nghệ thuật hiện đại. Có thể nhìn qua đã hiểu, xem đi xem lại nhiều lần càng hiểu và càng thích thú hơn.

Tôi không chắc là đám cháu trên dưới mười tuổi của tôi có thể thích được hai cuốn này. Nhưng tôi cứ mua về để một là tự mình học hỏi thêm, và hai là dần dần bằng cách nào đó, trong những dịp thuận lợi cho các cháu làm quen.

Biết đâu — trong muôn một – các cháu sẽ tò mò đọc tiếp nghĩ tiếp.

Khi lo làm sách hướng tới một tầng lớp bạn đọc ở lứa tuổi nào đó, người ta thường chỉ tự hạn chế trong cái đối tượng đông đảo tức bộ phận gọi là trung bình. Không ai nhớ rằng còn có một lớp bạn đọc ưu tú vượt lên trên trình độ thông thường, và xã hội cần phải tính tới việc phục vụ họ.

Nhớ những khi đọc loại sách tiểu sử các vĩ nhân — chẳng hạn cuốn Napoléon Bonaparte của Tarle — tôi thấy người ta đều viết rằng từ lúc học tiểu học các nhân vật này đã có dịp đọc các loại sách kinh điển của thế giới, kể cả các loại khoa học xã hội.

Lẽ nào chúng ta chỉ chấp nhận rằng trong tương lai người Việt sẽ chẳng có ai vượt lên trên trình độ trung bình thông thường?

Và

NẾU tin rằng chỉ khi có một bộ phận ưu tú xuất hiện — người xưa gọi là lớp trí thức thượng lưu — xã hội mới tiến lên được

THÌ hãy tự hỏi ta đã làm gì để chuẩn bị cho những phần tử ưu tú đó?

Trong hoàn cảnh hiện nay, không thể trông chờ vào nền giáo dục do nhà nước đảm nhiệm. Tùy tâm tùy sức, lớp người lớn tuổi chúng ta phải lo trở thành những nhà giáo dục của con em mình. Không chừng nhờ thế, một cách ngẫu nhiên, ta lại giúp đỡ cho trẻ ở cả các gia đình khác.

2. Tại sao tôi lại đề nghị các bậc phụ huynh: Hướng dẫn con em mình đọc cả những sách triết học?

(….) (ghi chú: Ad đã cắt bỏ đi một đoạn vì nó liên quan nhiều đến vấn đề khác ngoài vấn đề đang bàn)

Ở các nước khác, học sinh những năm cuối tú tài đã được học triết học với tất cả những nội dung mà triết học thời nay quan niệm. Còn ở ta thì — cả sinh viên đại học và những lớp sau đại học — tuy cũng có được học cái gọi là triết học đấy, nhưng chỉ rất sơ sài, phần chủ yếu cũng là Mác- Lê, mà lại là Mác Lê theo cách hiểu riêng ở VN hôm nay.

Đến bây giờ thì chắc bạn đọc đã hiểu tại sao tôi lại hết sức sung sướng khi nhận ra và vồ vập tìm mua mấy cuốn

— Cuốn sách về những sự trái ngược mang tính triết học
— Những câu hỏi hóc búa về đức tin

nói ở đoạn trên.

Tôi cũng không ngại ngần tìm cách tuyên truyền để các bạn khác mua về, trước tiên là cho mình đọc và sau đó là tìm cách giúp con em trong gia đình mình cùng đọc.

Ở tuổi trên 70, điều tôi tha thiết nhất trong lúc này là muốn các bạn đọc thân mến của mình cùng chia sẻ cái cảm tưởng là chúng ta không thể sống mãi trong cảnh dốt nát hư hỏng. Có thể nguyên nhân không phải tại ta, chúng ta bị xã hội này đẩy tới. Nhưng khi đã biết rằng mình đang trong tình trạng bi đát thế nào, thì sự vượt lên lại là bắt buộc. Chúng ta phải hiểu cho được cái kiếp làm người của mình và mong rằng con em mình không phải sống như mình và có khi còn tồi tệ hơn mình nữa.

Một lần nữa, tôi muốn dùng lại cái câu mà nhiều người đã nói trong trường hợp này: “Phải tự cứu lấy mình”.
Bằng sự học, và ở ta lúc này, trước tiên là tự học, cố nhiên.

Vương trí Nhàn

“Bàn về sự khốn cùng của tri thức triết học ở ta hôm nay và nhu cầu vượt thoát khỏi sự khốn cùng đó”

Nguồn: http://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/ban-ve-su-khon-cung-cua-tri-thuc-triet-hoc-o-ta.html