Đàn ông Việt Nam hiện đại là ai? Là trụ cột kinh tế vững chãi, là người cha mẫu mực, hay là những cá nhân đang chới với giữa kỳ vọng truyền thống và làn sóng hội nhập? Cuốn chuyên khảo “Nam giới và nam tính trong một Việt Nam đang hội nhập” – một công trình nghiên cứu quy mô của TS. Khuất Thu Hồng và các cộng sự – đã chính thức ra mắt, mở ra một cái nhìn thấu suốt, đầy nhân văn và cũng không kém phần gai góc về “phái mạnh” tại Việt Nam.
Những “nhân vật chưa rõ mặt” trong bức tranh về giới
Từ trước đến nay, khi nhắc đến câu chuyện “giới”, chúng ta thường mặc định đó là câu chuyện của phụ nữ và những bất công họ phải gánh chịu. Vô hình trung, nam giới – những người vốn được coi là “phái ưu thế” – lại trở thành những nhân vật chưa rõ mặt trong các khảo cứu khoa học. Họ thực sự đang sống và suy nghĩ như thế nào đằng sau vẻ ngoài cứng cỏi?
TS. Khuất Thu Hồng cùng nhóm cộng sự tại Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS) đã dành trọn 3 năm (2018-2020) để đi tìm câu trả lời. Với hơn 500 trang sách, cuốn chuyên khảo không chỉ đưa ra những con số thống kê khô khan mà còn phác họa nên những chân dung sống động về nam giới Việt trong dòng chảy của thời đại số và toàn cầu hóa.
Giải mã “công thức” của một người đàn ông đích thực
Một trong những nội dung đắt giá nhất của cuốn sách là việc phân tích mô hình “người đàn ông đích thực” đang đè nặng lên tâm thức xã hội. Nghiên cứu chỉ ra rằng áp lực của nam giới không chỉ đến từ việc kiếm tiền. Đó là một “bộ combo” đầy sức nặng: Trách nhiệm gia đình – Thành đạt sự nghiệp – Đạo đức cá nhân – Độc lập kinh tế. Khi một người đàn ông không đáp ứng được dù chỉ một trong các tiêu chí này, họ dễ rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý, tự ti, thậm chí tìm đến các hành vi nguy cơ như lạm dụng rượu bia để giải tỏa. Cuốn sách cho thấy “nam tính” đôi khi là một chiếc áo quá chật mà nhiều người vẫn đang cố gắng gồng mình để mặc vừa.
“Nam tính Việt Nam là một hệ sinh thái phong phú, nhưng cũng đầy rẫy những áp lực từ những chuẩn mực còn mang tính truyền thống.”
Vòng lặp bạo lực: Góc khuất từ những tổn thương
Dũng cảm nhìn thẳng vào những vấn đề gai góc nhất, cuốn sách dành một phần dung lượng lớn (Chương 6) để đào sâu về trải nghiệm bạo lực. Nhóm tác giả đã tìm thấy mối liên hệ mật thiết giữa quá khứ và hiện tại: Những nam giới từng bị bạo hành hoặc chứng kiến bạo lực khi còn nhỏ có xu hướng lặp lại hành vi này khi trưởng thành.
Cuốn sách phân tích bạo lực không chỉ là hành động chân tay, mà còn là bạo lực tinh thần – hệ quả của việc nam giới bị tước bỏ “quyền được yếu đuối”, quyền được chia sẻ nỗi đau từ khi còn là những đứa trẻ. Đây là lời cảnh tỉnh về tính hệ thống của vòng lặp bạo lực vốn đang âm thầm tàn phá sức khỏe tinh thần của phái mạnh.
Bốn diện mạo nam tính và sự phản kháng với “khung hình cũ”
Hình ảnh ẩn dụ xuyên suốt tác phẩm chính là “chiếc khung hình cũ kỹ” của các khuôn mẫu truyền thống. Tuy nhiên, thực tế xã hội đang chuyển động nhanh hơn chiếc khung đó. Nhóm tác giả đã nhận diện 4 dạng thức nam tính đang cùng tồn tại:
-
Nhóm truyền thống: Những người coi trọng thứ bậc và quyền uy tuyệt đối.
-
Nhóm thực dụng: Giữ nét truyền thống khi có lợi, nhưng sẵn sàng thay đổi để thích nghi.
-
Nhóm cân bằng: Những người nỗ lực dung hòa giữa áp lực trụ cột và giá trị bình đẳng mới.
-
Nhóm phản kháng: Những người trẻ dám chất vấn các chuẩn mực giới, chấp nhận sống thật với bản dạng của mình và thoát ly khỏi những giáo điều cũ kỹ.
Điểm sáng nằm ở việc nhận diện sự dịch chuyển trong thực hành làm cha và làm chồng. Nam giới hiện đại bắt đầu tham gia sâu hơn vào việc chăm sóc con cái, chia sẻ việc nhà và coi trọng sự kết nối cảm xúc thay vì chỉ đóng vai trò “máy ATM” của gia đình.
Lời kết: Chiếc gương soi để thấu hiểu và bao dung
Dù nhóm tác giả khiêm tốn gọi đây là những “nền móng ban sơ”, nhưng “Nam giới và nam tính trong một Việt Nam đang hội nhập” rõ ràng là một công trình mang tính cột mốc. Nó không đơn thuần là một cuốn sách nghiên cứu, mà là một chiếc gương soi để mỗi người đàn ông tự nhìn lại chính mình, và để phụ nữ có cái nhìn bao dung hơn về “một nửa thế giới”.
Như TS. Khuất Thu Hồng chia sẻ: “Có những bức chân dung trông lạc lõng, không ăn nhập với chiếc khung cũ. Chính sự ‘không ăn nhập’ đó lại là dấu hiệu của sự chuyển động – sự thay đổi của nam giới Việt Nam trong bối cảnh xã hội đang biến chuyển.”
THÔNG TIN ẤN PHẨM:
-
Tên tác phẩm: Nam giới và nam tính trong một Việt Nam đang hội nhập
-
Chủ biên: TS. Khuất Thu Hồng
-
Số trang: 556 trang | Giá bìa: 300.000 đồng
-
Nhà xuất bản: Phụ nữ Việt Nam (Phát hành tháng 12/2025)