Khôn ngoan không lại với Giời
Nguồn: Trúc Huỳnh – http://me.zing.vn/zb/dt/brendatruchuynh/20201541?from=sortfull
Sự may rủi chi phối cuộc sống của bạn như thế nào? Đó là câu giới thiệu của quyển sách “Khôn ngoan không lại với Giời” là một món quà từ Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI tặng cho tôi sau khi hoàn thành một số báo cáo thống kê về kinh tế thương mại trong những năm qua và kế hoạch cũng như định hướng doanh thu chi phí của doanh nghiệp trong một vài năm tới.
“Khôn ngoan không lại với Giời” là những đúc kết kinh nghiệm thực tế và nghiên cứu về sự may rủi trong cuộc đời con người do tiến sỹ vật lý người Mỹ tên Leonard Mlodinow viết tên gốc là “How Randomness Rules Our Lives” được Vũ Cẩm Thanh và Lê Thu Hương dịch sang tiếng Việt do Nhà xuất bản Lao động- Xã hội phát hành. Các quy luật xác suất toán học đã tác động tới cuộc sống của chúng ta như thế nào được giới thiệu và đưa ra những bằng chứng chứng minh rằng sự tình cờ đã ảnh hưởng đến kết quả trùng hợp ngẫu nhiên tuyệt vời hoặc không may cho ra kết quả ngẫu nhiên tiếc nuối.
Sự ngẫu nhiên tình cờ xảy ra hàng ngày trong cuộc sống mà đôi khi chúng ta không để ý đến. Ví như dãy số thập phân 0,292419 được viết đơn giản hơn là 0,292. Nhìn thoáng qua thì không quá ảnh hưởng nhưng toàn hệ thống sẽ thay đổi chút ít và kết quả có thể dẫn tới sai lệch rất lớn được gọi là hiệu ứng cánh bướm. Khi một cánh bướm rất mỏng manh vỗ cánh nhẹ bay thì cũng có thể làm thay đổi không khí gây nên ảnh hưởng cực lớn đến thời tiết toàn cầu…Cũng dễ hiểu hơn khi thực tế hiện nay được tính trong mỗi phút thì một công nhân may có thể may được khoảng 5 bán thành phẩm, và được tính theo cấp số nhân trong xí nghiệp có 20 ngàn công nhân thì trong tích tắc ngần ấy thời gian có thể sản xuất ra một container hàng hoá. Thật là những kết quả bất ngờ của sự phát triển kinh tế dựa trên toán học đã tính trước.
Cuộc sống của chúng ta bị chi phối sâu sắc bởi sự tình cờ và ngẫu nhiên được Leonard Mlodinow mô tả một cách sinh động từ thang điểm trong trường học, sự khéo léo trong chính trị qua cuộc bầu cử chẳng hạn, sự thắng bại trong các cuộc chơi, hay nghiêm trọng hơn trong các phiên toà xử án,…nêu ra các bằng chứng thực về cuộc sống và những nghiên cứu của những bậc thiên tài trên thế giới như Bayes, Laphace, Napoléon Bobaparte,…và được tổng hợp nên kết quả của một sự ngẫu nhiên rất thuyết phục.
Sách có 10 chương được gói gọn trong 374 trang được tư duy bằng các phương trình tính toán, lý giải bằng những giai thoại trong cuộc sống đời thường, sự ví von so sánh rồi dẫn dắt người đọc bước chân vào cuộc hành trình hết chuyến xe kiến thức này đến những bến đỗ tri thức khác làm thay đổi suy nghĩ theo hoàn cảnh của độc giả.
Sách cũng đưa ra một trường hợp xảy ra trong trường học, khi giáo viên phải thức chấm một đống bài luận trắng đêm trong khi vừa xem phim để đỡ chán, đỡ buồn ngủ thì tỷ lệ phát hiện những bài luận giống nhau hoặc những sai sót về nội dung hoặc chính tả là không thể tránh khỏi. Nếu chúng ta chấp nhận rằng chất lượng của một bài luận là một cái gì đó có thể xác định được, thì chúng ta vẫn phải thừa nhận rằng một điểm số không phản ánh mức độ chất lượng của bài luận, mà chỉ là một thước đo dành cho nó. Và một trong những cách phổ biến nhất ngẫu nhiên tác động đến cuộc sống của chúng ta là thông qua tác động của nó đến đo lường. Trong trường hợp bài luận, bộ máy đo lường là giáo viên, và sự đánh giá của giáo viên giống như bất kỳ thước đo nào khác, dễ bị ảnh hưởng bởi dao động ngẫu nhiên và sai số…
Quyển sách này khó hiểu nhất trong tất cả những quyển sách tôi đã từng đọc, và ngay khi đọc lần đầu rất mông lung không hiểu được bao nhiêu, phải động não liên tục để thấu đáo từng chữ từng dòng trong từng ý tưởng muốn giải thích. Một cuốn sách tuyệt vời, đáng đọc, nên nghiền ngẫm thậm chí ghét toán học với những con số khó nuốt. Tôi viết bài này khác với những bài viết trước đây xuôi theo dòng cảm xúc mà được viết ra từ suy tư não bộ. Sau hơn hai lần đọc, những biện luận toán học, khoa học, xác suất thống kê đã lắng dần vào trái tim đang hoà nhịp cảm xúc cuộc sống gắn liền với số phận con người. Dù khôn ngoan khó tính đến mức nào chăng nữa thì tôi đã yêu và những con số thống kê dường như luôn mang một sức mạnh của quyền lực đã được thu phục và hứng gọn trong góc tim tôi mất rồi.
Trước khi viết ra bài này, tôi đã đọc “Khôn ngoan không lại với Giời” một lần nữa và cảm nhận được sự khôn ngoan về tri thức của nó trong cả một biển kiến thức thực tế chẳng mơ hồ rất có lợi cho cuộc sống kinh tế hiện tại cũng như số phận con người an bày bởi những sự tình cờ do “Giời” định đoạt. Sách sao gần gũi và giống như số phận của chính tôi, của một cô kế toán mỗi ngày phải vo tròn và quản lý 10 con số luôn nhảy múa và đôi lúc đùa nghịch như lũ trẻ, để rồi tình cờ như là cái duyên vào Zing viết blog cho những cảm xúc trải dài đến mọi trái tim bạn đọc quan tâm và yêu mến…Đó là một sự trùng hợp ngẫu nhiên tuyệt vời!
Giá bán của sách thực tế chỉ là 99 ngàn đồng, là giá trị kinh doanh thấp hơn mấy lần so với tiền công hai ngày làm việc của tôi để làm tập báo cáo dày cộm mà đọc rất khô khan với rất nhiều con số chẳng thú vị tí nào, nhưng lại mở ra cho tôi một chân trời mới với cái nhìn lên bầu trời rộng mở của một vũ trụ bao la, với nhận thức mới về những vòng quay kinh tế chi phối bởi những rủi ro mặc dù nhỏ nhưng tác động rất lớn đến kết quả cũng như hậu quả của nó; và thật sự chính tôi đã…Khôn ngoan không lại với Giời!
Thông tin về sách:
Tên sách: Khôn ngoan không lại với Giời
How Randomness Rules Our Lives
Tác giả: Leonard Mlodinow
Dịch thuật: Vũ Cẩn Thanh- Lê Thu Hương
Nhà xuất bản: Lao động- Xã hội