“Câu trả lời mấu chốt cho thắc mắc vì sao đa dạng sinh học là một vấn đề cần quan tâm là: Phần còn lại của thế giới (thiên nhiên) có thể tiếp tục sống mà không có chúng ta, nhưng chúng ta không thể tồn tại nếu thiếu đi chúng”.
Mật gấu, sừng tê giác, ngà voi,… chính là nguyên nhân khiến các loài động vật hoang dã bị săn bắt, giết chết hàng nghìn, hàng chục nghìn con mỗi năm phải không? Không phải như vậy, chúng không bị đẩy đến bờ vực tuyệt chủng như hiện nay bởi vì bản thân chúng có những thứ “con người cho là quý hiếm”. Tê giác bị săn bắt không phải vì chúng có chiếc sừng “thuốc tiên”, voi bị giết chết không phải vì chúng có chiếc ngà “thần dược”, mà bởi chính lòng tham không đáy và sự thiếu hiểu biết của con người.
Với tình yêu dành cho thiên nhiên, sự xót xa khi chứng kiến con người đang ngày ngày tàn phá thiên nhiên, tàn phá ngôi nhà xanh Trái Đất, Trang Nguyễn đã luôn ước mơ trở thành nhà bảo tồn động vật hoang dã. Cuốn sách Trở về nơi hoang dã của cô ghi lại hành trình năm năm theo đuổi đam mê trên khắp địa cầu, đặc biệt là châu Phi hoang dã, nơi có sự đa dạng sinh học phong phú nhất, cũng là nơi sự đa dạng sinh học đang ngày đêm bị đe dọa bởi nạn săn bắt trộm. Là một người đã từng thực hiện nhiều dự án bảo tồn động vật hoang dã, những câu chuyện của Trang Nguyễn cho thấy các khía cạnh tình cảm, tâm lý của các loài động vật mà cô quan sát được, những hậu quả đau lòng khi chúng bị đe dọa tính mạng bởi con người, những khó khăn cô gặp phải khi theo đuổi ngành này chỉ vì là con gái và thông điệp thực tế, sâu sắc về bảo vệ thiên nhiên, môi trường.
Lời hứa trẻ thơ và niềm đam mê trở thành nhà bảo tồn
Ước mơ trở thành nhà bảo tồn động vật hoang dã của Trang Nguyễn xuất phát từ những ngày còn là học sinh tiểu học, sau khi chứng kiến những đau đớn một chú gấu phải chịu đựng dưới bàn tay của con người. Hình ảnh chú gấu nằm ngửa, bị trói chặt giữa sân, rên rỉ, gào thét khi bị người hàng xóm giam giữ không bao giờ có thể phai nhạt đi trong trí óc cô bé tám tuổi ngày ấy. Một cô bé không biết phải làm gì, và cũng không thể làm gì, đã tự hứa khi lớn lên nhất định sẽ không để cho con người hành hạ gấu, hay bất cứ loài động vật nào như thế nữa.
Những suy nghĩ hồi trẻ thơ ấy đầy lòng yêu thương và cảm thông dành cho chú gấu tội nghiệp. Có thể có người nghĩ lời hứa ấy chỉ là suy nghĩ ngây thơ của một cô bé. Nhưng nó đã thể hiện tình cảm gắn kết với thiên nhiên và động vật, lòng trắc ẩn với những đau đớn và bất công mà con vật vô tội phải chịu đựng, trở thành động lực mạnh mẽ và kiên định cho một mơ ước ý nghĩa, lớn lao.
Đọc những câu chuyện mà Trang Nguyễn kể sẽ thấy niềm đam mê của cô gái này thật đáng khâm phục. Đối với cô, đi xa, đi nhiều, đi đến những khu rừng già không phải là sự hành xác, thiếu thốn, khổ sở mà là một phần cuộc sống của cô, là điều cô sẽ cảm thấy hụt hẫng nếu thiếu vắng. Một cô gái như cô có thể ở nhà trong vòng tay của bố mẹ, có một người bạn trai, người chồng, đi chơi mua sắm mỗi cuối tuần và chăm chút cho vẻ bề ngoài của mình. Nhưng cô đã lựa chọn con đường này, lựa chọn làn da rám nắng vì dành phần lớn thời gian nghiên cứu ngoài trời, lựa chọn những chiếc lều trên nền đất thay vì ngôi nhà yên ấm, lựa chọn băng qua rừng, suối, đất đá thay vì những khu phố đầy ánh sáng. Đặc biệt, những gì cô đã phải trải qua khi một mình đương đầu với căn bệnh ung thư tại đất nước Anh xa lạ càng chứng minh sự mạnh mẽ, kiên cường của cô gái này.
Cũng nhờ những ngày tháng làm nghiên cứu ở những khu vực nghèo khó này, mà tính cách và lối sống của tôi mới hình thành và để tôi là tôi của ngày hôm nay. Tôi nhận ra rằng, những thứ hào nhoáng mà chúng ta đang theo đuổi trong cuộc sống tất bật, quay cuồng của thành phố thực ra chẳng hề quan trọng đến thế.
Vì trở thành nhà bảo tồn động vật hoang dã không phải là một nghề quen thuộc, xu hướng tại Việt Nam mà Trang Nguyễn đã từng bị chê cười mỗi khi nói ra ước mơ của mình khi còn nhỏ. Nhưng cô vẫn quyết tâm theo đuổi nó. Và bên cạnh những lời nghi hoặc, cô cũng nhận được lời động viên, ủng hộ từ những người thầy đáng kính. Với vốn tiếng Anh tệ hại hồi cấp hai, cô đã từng viết về ước mơ của mình trong bài tập viết môn tiếng Anh. Lời phê “Well done, don’t forget to always follow your dreams” của thầy giáo dạy tiếng Anh trên bài tập viết bị gạch chi chít vết bút đỏ đã khiến cô bé cấp hai ngày ấy cảm thấy được lắng nghe, thấu hiểu và càng thêm tin tưởng vào bản thân mình.
Một người phụ nữ trở thành nhà bảo tồn
Vẫn biết rằng một nhà bảo tồn động vật hoang dã sẽ phải gặp nhiều khó khăn, nhưng những thách thức lại càng nhiều hơn nếu họ là phụ nữ. Những thách thức đó không chỉ đến từ bản thân vấn đề sinh học của cơ thể họ, mà phần lớn đến từ thái độ, định kiến của những người xung quanh.
Trang Nguyễn kể về những khó khăn khi một người phụ nữ theo đuổi ngành bảo tồn. Dường như cô rất tức giận, bức xúc khi nhắc đến thái độ phân biệt giới tính và những lời chế giễu của mọi người. Bị chòng ghẹo bằng những lời tục tĩu vì xuất hiện ở nơi toàn đàn ông, bị nghi ngờ, không được tin tưởng và coi thường về kiến thức và kỹ năng, những lời khuyên nên ở nhà lấy chồng và sinh con, những cái nhăn mặt kinh tởm của những người đàn ông đi thực địa cùng vì cô xách theo một túi băng vệ sinh, những lời chế giễu ngoại hình,… “Bọn con gái sinh ra ở thành phố thì biết cái gì về rừng” chính là điều mà cô phải nghe nhiều nhất.
Cũng từng tự ti về bản thân mình, phải mất một thời gian thì Trang Nguyễn mới có thể tự tin mà nói với những người kia rằng cô sẽ là chính mình và chẳng hề giống một ai hết, cô không cần phải giống bất kỳ ai để thực hiện ước mơ của mình, để trở thành một nhà bảo tồn động vật hoang dã.
Nhưng có một điều tôi biết, và biết rất rõ. Đó là rất nhiều người trong số chúng tôi tự hào vì là phụ nữ, chúng tôi chẳng cần phải là đàn ông để làm một việc gì đó, cũng chẳng muốn trông giống những cô người mẫu trên tivi để được khen được chiều. Chúng tôi không muốn tất cả những người đàn ông chúng tôi gặp trong cuộc sống này vẽ lên những trái tim màu hồng xung quanh chúng tôi, rồi đưa chúng tôi vào một cái hộp định nghĩa nào đó của họ.
Cô đã chứng minh năng lực của mình, niềm đam mê của mình chẳng hề bị cản bước bởi giới tính, bởi những định kiến, tư tưởng cũ kĩ còn tồn đọng. Cô yêu thiên nhiên, yêu động vật, và một thân hình nhỏ nhắn không có các cơ bắp vạm vỡ, những vấn đề sinh lý của phụ nữ, những lời dè bỉu coi thường, các quy chuẩn mà xã hội tự ý vẽ nên cho người phụ nữ sẽ chẳng thể nào kìm hãm, chia cách cô khỏi những điều mà cô mong muốn được làm. Quả thực, những trang sách với sự chia sẻ thật tâm này của cô giống như một lời động viên, một lời nhắn nhủ đến bất cứ ai còn bị những định kiến vô nghĩa bao bọc xung quanh hãy thoát ra và tự tin chạm tới những điều mình yêu thích.
Sự thực là những cánh rừng chẳng quan tâm tôi là nam hay nữ, béo hay gầy, da sạm nắng hay da trắng. Thiên nhiên không đánh giá tôi là người thế nào qua vẻ bề ngoài của tôi, nó nhìn tôi bằng đôi mắt xanh thẳm, và đánh giá tôi bằng hành động của tôi, bằng cách tôi sống và điều tôi làm.
Thiên nhiên và thông điệp tới sự tàn phá của con người
Trong suốt những năm tháng rong ruổi trên các nơi hoang dã, Trang Nguyễn không khỏi đau đớn, xót xa trước sự chết dần chết mòn của thiên nhiên. Khu rừng tĩnh lặng không có âm thanh của sự sống, bị tàn phá hoàn toàn để phục vụ công nghiệp, những mảnh đất vốn màu mỡ trở nên khô khốc cằn cỗi, hồ nước cạn khô, những loài vật dần biến mất khỏi hệ sinh thái, trở thành thức ăn, hàng hóa mua bán hoặc để mua vui cho con người. Chúng ta cũng không thể bỏ qua đất nước của mình khi nhắc về vấn đề thiên nhiên môi trường. Việt Nam vốn là nước có sự đa dạng sinh học cao, thực vật và động vật đều phong phú, nhưng không hề biết quý trọng những tài nguyên mà mình may mắn có được. Dân số tăng nhanh cùng với sự phát triển kinh tế đã đe dọa đến môi trường, biến rừng xanh thành đồi trọc, có loài vật tuyệt chủng hoặc trên bờ vực tuyệt chủng, nhu cầu sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã tăng cao.
Dành phần lớn thời gian sống giữa những loài động vật hoang dã, Trang Nguyễn đã nhiều lần chứng kiến, đối mặt với sự nguy hiểm của những kẻ săn trộm. Không biết bao nhiêu lần cô cầu nguyện giữa đêm khuya cho tê giác, voi, sư tử,… và cả những người kiểm lâm khi tiếng súng của bọn chúng vang lên. Không biết bao nhiêu lần cô chứng kiến, hay nghe kể về những con vật chịu đau đớn, khổ sở vì con người.
Đọc những câu chuyện Trang Nguyễn kể trong cuốn sách, về những chú tinh tinh bị tổn thương tâm lý và căm hận con người, chú tê giác Boka bị mất đi những tập tính của loài, chú voi Satao vật lộn trong đau đớn vì trúng độc của kẻ săn trộm… khiến những tổn thương mà thiên nhiên phải chịu càng trở nên rõ nét. Những nỗi xót xa ấy có lẽ lại càng lớn hơn khi cô kể về sự dịu dàng, tình cảm của gia đình loài voi, về sự hiền lành của chú trăn to lớn chỉ mong muốn một nơi nghỉ ngơi yên tĩnh. Nhưng con người cướp đi môi trường sống của chúng, và chúng lại phải tấn công con người để sinh tồn.
Phá hủy thiên nhiên không chỉ khiến môi trường bị hủy hoại mà còn kéo theo những khó khăn cho những người phải hứng chịu hậu quả. Đó là sự nghèo đói, là những lần đi bộ chục cây số để lấy nước, là những giọt nước mắt vỡ òa của đứa trẻ phải cõng trên mình chú bê đã chết khát. Những người dân vì miếng ăn mà phải tham gia săn trộm, gia nhập vào các tổ chức khủng bố, đánh đổi tính mạng của mình. Trang Nguyễn cũng giải thích những vấn đề phức tạp phía sau nạn săn bắt trộm, tự hỏi làm thế nào để chĩa súng vào những kẻ săn trộm ấy, khi chúng có thể là những đứa trẻ đói ăn, là những người nghèo khổ đang gánh trên vai trách nhiệm nuôi sống cả gia đình.
Lời kết
Cuốn sách Trở về nơi hoang dã có thể khiến bạn nghĩ rằng đây là một cẩm nang về du lịch, đi khám phá hay phiêu lưu. Nhưng đây là những lời chia sẻ thật lòng và xúc động của Trang Nguyễn về con đường theo đuổi ước mơ trở thành nhà bảo tồn động vật hoang dã của mình, là bức tranh hùng vĩ, tuyệt đẹp về thiên nhiên hoang dã đồng thời là cảm xúc tiếc nuối, xót xa trước thực tại. Đây cũng là cuốn sách giúp những ai có mong ước trở thành nhà bảo tồn tìm hiểu thêm về con đường mình đã chọn, về những khó khăn sẽ gặp phải, những trải nghiệm vô giá và được truyền lửa đam mê từ cô gái này.
Cuốn sách này nên được đọc bởi tất cả mọi người vì nhiệm vụ bảo vệ thiên nhiên, môi trường không phải là của riêng cá nhân, tổ chức nào. Đọc cuốn sách này, bạn sẽ phần nào lắng nghe được tiếng nói của thiên nhiên, hiểu hơn về thiên nhiên, được truyền lại tình yêu thương dành cho môi trường sống xung quanh mình, bởi trân trọng, bảo vệ và tôn trọng thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta trên hành tinh xanh này.
Tác Giả: Khánh Huyền – Bookademy
Nguồn: https://ybox.vn/vien-sach-bookademy/bookademy-review-sach-tro-ve-noi-hoang-da-dung-vo-cam-voi-thien-nhien-5c28c7a61180933341493cfc